De voorbereidingen voor de Open Dag zijn in volle gang. Samen met VELT zijn er heel wat volkstuincomplexen en andere ecologisch werkende helden die hun hekken wijd openzetten op zaterdag 6 juni. Op ‘mijn’ Zonnegaarde kun je ook deelnemen aan rondleidingen door een echte IVN-gids langs alle bijzondere plekjes waar we de natuur helpen, of aan de workshop Ode aan de Paardenbloem, vol weetjes en proeverijtjes. Meerdere leden stellen ook hun tuin open, en hoewel mijn droomtuin nog niet eens in de richting van ‘af’ komt vormde dat laatste juist de reden om ook daaraan mee te doen. Het is heerlijk om erover te schrijven – en dus ook te praten – hoe je een dichtgegroeid doornroosjesbos kunt aanpakken op een ecologisch goede manier, hoe je tot een beplantingsplan komt en wat voor droomwensen je allemaal in een volkstuin kunt realiseren. En natuurlijk is een kijkje in het sprookjeshuisje altijd de moeite waard (al is het voor sommigen alleen al fijn om te zien waarom ze zelf liever een ‘af’ huisje zouden kiezen!). Gluren bij de buren, én struinen door de tuinen ineen, zoiets! Mijn tuin is net als het hele complex open van 10 tot 16 uur: ik hoop je te zien!
Volop bruidsbloesemende meidoorn die ook nog eens zo heerlijk ruikt, en nóg meer wilde hyacintjes: de tuin in lentetooi! Ook nog eens met de beukenhaag, die je juist nu zo mooi ziet veranderen van herfstbruin naar lentegroen. De oude droge bladeren blijven de hele winter aan de struiken, en worden pas in het voorjaar van hun plaats geduwd door het nieuwe blad – dan heb je een echte tweekleurenstruik. Na de buien van afgelopen nacht en de natte voorspellingen van komende week durf ik het aan en plant er mijn babyperenboompje voor, dat er zo prachtig gezond, stoer en stevig uitziet en nu rustig mag opwarmen op zijn nieuwe plekje – met dank aan kwekerij Bastin . Het voelt alsof ik de afgelopen maanden alleen maar aan het opruimen was maar eindelijk, eindelijk is ook dit stukje van de tuin vrij van het knothout van de wilgen en kan ik verder met aanplanten: hoe heerlijk! Volgende keer komt er rabarber bij en de roze aalbes Gloire des Sablons om er een extra lieflijk hoekje van te maken. Ondertussen bezoek van Nanna die betoverd het huisje verkent en Roger die mijn snoeizaag terugbrengt, het oude bistrotafeltje voor me op z’n plaats sjouwt en en-passant de dakgoot van bladeren ontdoet – bij dit eftelinghuisje is daar niet eens een trapje bij nodig! Rechts naast me zijn de buren vrolijk aan het werk met het opschonen van de moestuin, en vanmorgen had ik vruchtbare overleggen met de werkgroep Natuurlijk Tuinieren en de redactie van ons ledenblad, over de aankomende open dag op 6 juni: vandaag zit vol indrukken en ik spring mee, van de hak op de tak. Ik zaag een boompje op de erfgrens om voor de nieuwe takkenril, en knip uit alle geur- en kleurovervloed een boeket voor thuis. En dan rust.
droomtuinieren deel 72: de zwartmoeskervel bloeit! Zwartmoeskervel is een tweejarige plant die zich lekker uitzaait, De kleine selderijachtige plantjes komen al op in januari en groeien (als ze niet in de soep gaan) uit tot schermbloemige reuzen, drogen in de wintertuin als mooie staketsels met zwarte zaden, die op de grond vallen en pas anderhalf jaar later ontkiemen… waarna alles zich herhaalt. Wie het voor het eerst zaait, slaat dus na de eerste oogst een jaartje over, maar vanaf dat moment ontkiemen er elk jaar zoveel zaadjes dat het een vaste plant lijkt. En het uitzaaien los je op door hem overal waar je hem niet wilt te plukken en op te eten. Net zo lekker als brandnetel en zonder prikkels te oogsten, zowel stengel als blad van de jonge plant. Later verhout hij meer, maar ook dan is het blad nog lang lekker. Wat je laat staan, is prachtig met geelgroene bloemschermen, druk bezocht door insecten. En vervolgens de zwarte zaden die ook eetbaar zijn - maar waar ik persoonlijk nog geen smaak aan heb kunnen ontdekken. Ik experimenteer verder, maar voorlopig vind ik het al goed genoeg dat ze wintervoer voor vogeltjes vormen, en natuurlijk (eenmaal op de grond gevallen) voor de oogst van twee jaar later zorgen. Een boeket van de schermen, vers of gedroogd met zaden is ook nog eens superdecoratief: ik ben fan van deze uitzaaier. Trek in zwartmoeskervelsoep? In blog 61 vind je het recept!
Op mijn tafel staat een heerlijk geurend miniboeketje: seringen en hyacintjes uit de tuin en alles is paarser dan paars. Perfect. De tuin is opklimmend in schoonheid, elk bezoek weer. Naast de nu volop bloeiende sering staat de meidoorn in frisgroen blad, met op de achtergrond de grote es die ook begint. Achter het huisje een prachtig donkerbladige esdoorn. De magnolia doet nog dapper donkerroze mee, terwijl het knoestige appelboompje nu half lentegroen, half bruidsbloesem laat zien. Dat alles boven een tuin propvol paarsblauwe wilde hyacintjes, tegen een strakblauwe lucht. Dan maakt het niet meer uit wat je nog te doen hebt… Gewoon stoeltje naar buiten, en genieten.
de laatste weken kwam er een veld bolletjesgroen op in de tuin dat ik niet meteen herkende… maar vandaag was dat zoveelste cadeautje ontluikt: bluebells, wilde hyacintjes – hoe leuk! Wanneer ze zijn uitgebloeid zal ik wat er opkwam in de kruidenvakken verplaatsen naar net-ernaast, voor nu geniet ik, zittend op een stapel stenen in de zon. En eerder vandaag bestelde ik een perenboom. Vorige herfst wilde ik graag een nashi-peer, maar die was niet meer in zuilvorm leverbaar… en meer past echt niet in mijn droomtuintje. Ik liet het rusten. En nu dan een ‘gewone’ zuilpeer besteld – en het is wonderbaarlijk hoe blij ik daar ineens van word, meteen na het bestellen. Een perenboom! Voor mij is het de kindertijdboom, de boom in het achtertuintje, waar we jaren peren van plukten. Tot hij moest worden omgezaagd, en ik heb geen idee meer waarom. Stormschade? Ziekte? Feit is dat mijn ouders eerder snoeibang dan zagerig waren dus het zal echt noodzakelijk zijn geweest. Maar vervolgens bleef er een stomp staan… een stammetje van een ruime meter hoog en een doorsnede van ik schat dertig centimeter. En dat bleef gewoon dienst doen voor hetzelfde doel als altijd (los van de perenoogst): het was de droogplaats voor onze gymschoentjes. De witte canvas schoentjes die mijn moeder regelmatig, als er niet meer tegenaan te schrobben viel, met een speciaal flesje witsel behandelde. Vervolgens mochten ze aan hun veters aan de onderste tak drogen – en later dus bovenop het stammetje. Het beeld staat me zo scherp voor ogen dat ik een foto ervan denk te herinneren… Maar die zit dus alleen in mijn hoofd đ. Er is een perenboom onderweg naar mijn tuin. En ik ben blij!
Ik pluk elk jaar weer paardenbloemen – een beetje in eigen tuin, een beetje van andere veilige plekjes, zoals een hondenvrij park. Bij wildpluk is het zaak nooit de eerste of de laatste te zijn, en eerlijk te delen – met wie of wat dan ook. De mate van overvloed (en niet je wens) bepaalt hoeveel je scoort, je bewustzijn is belangrijk. De gele bloemblaadjes mogen van de groene bloembodems af: groen is bitter. En dit is meteen het meest arbeidsintensieve werkje van het hele recept – en daardoor perfect om mindful te doen, in alle rust in het voorjaarszonnetje. Verder werk ik zoals met alle bloesem (denk aan vlierbloesem): 1. Niet wassen, het stuifmeel heeft de smaak. 2. Heel rustig schuddend met je hand de bloemblaadjes in een brandschone emmer leggen (zo kan kruipend bezoek verdwijnen). 3. Alles 24 uur net onder water zetten met een deksel erop – het liefst in het zonnetje. Tel de liters water die je toevoegt en leg per twee liter een biologische citroen of sinaasappel met schil in schijven bovenop. 4. Was de volgende dag jampotjes en deksels brandschoon in heet sop, en leg ze in een met kokend water gevulde teil of spoelbak tot je gaat vullen. (Nee: steriliseren hoeft niet, want zodra je ze uit het water haalt zijn ze niet steriel meer). 5. Zeef het paardenbloemvocht in een pan, door een katoenen doek (zonder wasverzachter, omdat dat onnodig is, vaak pfas en microplastics bevat én gif voor je gelei đ). 6. Voeg voor elke liter vocht 1 kilo geleisuiker toe, of gebruik 1 kilo gewone suiker en 10-15 gram appelpectine. Breng al roerend aan de kook en laat een paar minuten koken. Vul de jampotjes en draai meteen het deksel erop. NIET op de kop zetten zoals vroeger: de dekselvoering is nu anders, waardoor er plastic in je voedsel lekt). Gewoon rechtop is goed genoeg: de deksels gaan zeker vacuüm ploppen! Afgekoeld en vacuüm blijven ze zeker twee jaar goed, na openen nog een maand in de koeling houdbaar. PS: glazen potjes kun je eindeloos hergebruiken, check wel of de rand nog gaaf is. Deksels gaan nog wel een keertje mee – nieuwe koop je bijvoorbeeld bij www.dewerkbij.nl
Armeluishoning, vegan honing, paardenbloemgelei: is er iets lekkerder te verzinnen? Goudgele heerlijkheid op je geroosterde boterham! Toch wordt het steeds lastiger om veilige paardenbloemen te vinden (dus zonder hondenplas en uitlaatgas) en het is me helemaal een raadsel waarom er in veel tuindershoofden een alarmsignaal is geconditioneerd: waaaaaaaaaah een paardenbloem! Uitsteken die ellendeling! Ik doe het omgekeerd: ik zaai ze. Ik hoop op een zonnige rand vrolijk geel, die ik deel met de insecten en daarom zo laat mogelijk oogst (maar vóór ze in zaad schieten want van paardenbloempluis maak je geen paardenbloemhoning meer). Dat oogsten deden ze vanaf de middeleeuwen tot een eeuw geleden ook, met velden tegelijk: paardenbloemteelt was en is waardevol. En dat is ook de reden waarom je er gewoon zakjes zaad van kunt kopen, voor wie niet zelf wil verzamelen – bijvoorbeeld bij @cruydthoeck . De paardenbloem is daarnaast ook een dubbele ondersteuner van je overig groen: insectenlokker én voedselpomp! Pluk je de bladeren, dan heb je gratis molsla. Zoek maar op hoe exclusief en lekker dat is met een fijn bittertje. Helemaal als je een omgekeerde bloempot over de plant zet zodra je hem ontdekt in je gazon. Je conditioneert je alarmsignaal weg, terwijl de plant bleker, groter en zoeter uitgroeit (net als witlof en rabarber in het donker). Een gratis minimoestuintje tussen je gras! PS: volgende keer lees je hoe je zelf paardenbloemhoning maakt!
Samen met de oudste zoon flink werk verzetten in de tuin: zo gezellig – en heerlijk hoeveel snoeihout er dan verdwijnt! Ik knip een berg korte dunne takken klein als strooisellaag (ook om de dappere helleborus te bevrijden die zich door die berg heen had geworsteld), en maak zoveel mogelijk wurgende klimop los van de half omgevallen rotte stam. En hij maakt en versleept ladingen voor de composthoop én een prachtige voorraad lange dikke rechte takken… voor zover takken van de kronkelwilg recht kunnen zijn đ. Die liggen klaar voor de nieuwe takkenril. Op het eind wentelt en rolt hij de rotte stam om die verder te los te trekken van halfvergane wortels. De volgende keer wordt dat een fijne borderrand aan de voorkant van het huisje, klaar voor begroeiende mosjes, muurleeuwenbekjes en verstoppende beestjes. Halverwege de middag komt er nog een lieve tuinbuurvrouw met een cadeautje: ‘een linde voor mevrouw van der Linden’, een snoeperige zaailing die meteen in een grote pot zijn plekje vind – zo blij mee! En ondertussen zet ik de tweede hazelnoot (met prachtig rood miniatuurblad) op zijn plaats, en laat de sering nog meer voorzichtige kleur zien (donkerpaars openend tot lila <3) – wat weer adembenemend wordt tegen een achtergrond van meidoorngroen en magnoliaroze en mooi blauwe lucht. Een heerlijke paaszaterdag!
Mijn magnolia is paarsroze… ik stond er om de een of andere reden niet eens bij stil dat iets anders dan wit ook een optie was. Hart maakt een sprongetje als ik hem zie terwijl ik mijn fiets voor de tuin zet: blij verrast met zo’n cadeautje! En er is meer: de eerste bloem van al het bollengroen dat de afgelopen weken opkwam in en rond de kruidentuin staat heerlijk hyacint te zijn. Zo grappig dat zowel magnolia als de grote hyacinten nooit tot mijn favorieten hoorden, en nu koester ik ze als kindjes. De sering doet al een beetje mee en lijkt nu toch echt paars te worden (en dat was wél favoriet!), en de meidoorn laat me haar eerste blaadjes proeven. Naast al dat jonge spul ook een gevallen stokoudje: de dikke boomstam die begroeid met klimop op de rechtergrens mooi stond te zijn heeft het nu toch begeven, ik vermoed door de storm. De rotte onderkant is nu goed zichtbaar. Hij leunt tegen de vijgenboom en vormt zo een kruip-door-sluip-door poortje naar het huisje toe. En dat laat ik maar even zo, in afwachting van sterkere krachten die hem beheerst kunnen laten vallen en naar de border voor het huisje rollen. Ik trek mijn stoel er onderdoor en geniet terwijl ik bijkom van de stormachtige fietstocht. Als ik een halfuurtje later weer aan de slag ga ontdek ik dat de tweede hazelnoot die nog in pot staat prachtig rozebruin gaat uitlopen. Volgende keer maak ik een stapelmuurtje naast de vogelheg vooraan en krijgt hij de ruimte op zijn eigen vaste plek. īģŋ
Omdat ik in mijn vasteplantentuin het bodemleven met rust wil laten, kweek ik aardappels in een diepe bak. Gewoon omdat ik het een van de leukste planten vind. Ik heb zelfs aardappels in mijn geveltuintje thuis, extra leuk voor wie ze herkent! En het is supersimpel, je hebt zelfs geen speciale pootaardappels nodig. Koop sowieso alleen maar biologische aardappels voor je avondeten, en vergeet er dan vervolgens eentje van: die gaat vanzelf spruiten. Uit elk ‘oog’ groeit een worteltje. Snij de aardappel zó dat elk stukje een wortel heeft. Vul een diepe bak met een laagje aarde, leg de aardappelstukjes erop en bedek met een volgend laagje aarde. Laat de zon de aarde verwarmen. Zodra de stengels boven de grond verschijnen en een paar blaadjes krijgen, bedek je alles weer met een flinke laag aarde. Herhaal dit tot je bak vol is en laat dan pas alles doorgroeien: er komen zelfs lieve witte bloemetjes aan. Wanneer het bovengrondse groen is verkleurd en verdroogd, kun je de aardappels rooien: kiep de bak om en graaf je heerlijke aardappeloogst op. Uit die ene aardappel is een hele bak vol gegroeid, want bij elke nieuwe laag vormden zich weer nieuwe piepertjes aan de wortels, van onder naar boven. Hoe leuk! Dit kan natuurlijk ook in de vollegrond. Kies je net als ik voor een bak dan is een ouderwetse zinken vuilnisbak of weckpan perfect: boor er een paar gaatjes in voor de afwatering. Of maak een grote koker van kippengaas die je op de grond vastzet met tentharingen en bekleedt met stro of hooi, zoals konijnenhokvulling bij de dierenwinkel, en vervolgens vult met aarde. (Er zijn ook speciale zakken voor dit doel te koop, maar ik probeer alle plastic te vermijden). Niks zo lekker als je eigen aardappeltjes!
