In alle vroegte ga ik naar de tuin, om de verwachte hitte vóór te zijn. Het is zelfs dan al te warm om echt te werken, maar ik kan het belangrijkste doen: de wekelijkse twee gieters water bij het perenboompje. Gelukkig kan ik nog niet zien dat hij het nodig heeft, ondanks de hitte van de afgelopen weken. Ik laat bewust het onkruid rondom nu even staan, zodat ik nergens kale bodem heb die kan uitdrogen. En ik ben normaal geen voorstander van bewateren – een tuin in balans kan het zelf goed reguleren. Maar die balans is er nog niet, en ik had natuurlijk tot de koelere herfst moeten wachten met de aanplant… mijn hebberigheid en verrukking (Een perenboom! Mijn perenboom!) wonnen het. Dan mogen er ook gieters water bij. Ik ben overigens blij dat ik voor een knalkleurtje koos voor die gieters… ik vind ze makkelijk terug waar ze al bijna overgroeid zijn 😉. En hoe bijzonder dat de gierton waar ik in blog 76 over schreef zich vanzelf heeft hersteld door voldoende zuurstof, en nu weer helder, frisruikend water geeft. Ik klem ook nog even een bedelbriefje op een stapel stoeptegels die ik voor een van de buurtuinen aantref: als dit wordt afgevoerd hou ik me aanbevolen. En dan naar huis, met een lief boeketje uitgedroogd moois - van wat er nu bloeit geniet ik liever terwijl het aan de plant blijft!
Voor de wilde kruiden de tuin overnemen is het tijd om te oogsten, daarna kan ik verder met opschonen. Brandnetel droog ik om reinigende en bot-opbouwende thee van te maken of jeukstillende zalf, kleefkruid omdat het zo fijn werkt op immuunsysteem en lymfeklieren en heermoes om sterkere nagels te krijgen. Het is nog te stoffig in het huisje dus mag alles thuis drogen, maar ik verheug me op volgend jaar als alles romantisch aan de balken mag! Ondertussen geniet ik van de verschillende rozen van Belle-Epoque die ik vorig jaar plantte – met name Batsheba die ook heerlijk ruikt en lekker zal gaan klimmen. Her en der steekt ook braam de kop op en ik pluk meteen wat blad mee om te drogen (reinigen van bloedvaten en lymfe, ontstekingsremmend – maar ook fijn bij het fermenteren waar het je groente net zo knapperig houdt als druivenbladeren). Kerriekruid bloeit overdadig, de appeltjes doen hun best en op de salie ligt een langpoot te zonnebaden. De hardnekkige braam midden op de linkse kruidentuinhelft laat zijn ware aard zien en blijkt een donkerroze roos. Hoe fijn dat ik hem liet staan!
Waar ik zelf de afgelopen weken weinig kon doen op de tuin, maakten helpende handen het goed door heel veel in het droomhuisje te doen. En daarmee ging de klus ‘een nieuwe vloer’ eindelijk van start! Hoe maak ik één geheel van een stuk plavuizen, een stuk cementvloer en de rest puur zand? Waar ik eerst dacht dat een simpele betonvloer het fijnst zou zijn (want betaalbaar en o zo passend om met je klompen erover naar binnen te lopen), bleek dat juist behoorlijk wat voeten in de aarde te hebben… Want als een vrachtwagen er niet dichtbij kan komen, en er geen water en geen stroom is, gaat arbeid een te grote kostenpost vormen... De oplossing is echter geweldig. Ik riep vroeger wel eens voor de grap: ‘Ik heb het liefst stoeptegels in mijn huis, lekker makkelijk’ – en dat is precies wat er nu gaat gebeuren. Leve Roger de Brabander die altijd open-minded echt praktisch kan meedenken bij mijn gekke wensen, het halve muurtje liet slopen en de boel vol zand liet storten – zie de foto’s voor en na. Bij mij wordt er straks binnenshuis gestraat… nu tegels verzamelen voor de volgende fase! PS: Heb je zelf een tuin op Zonnegaarde en gewone stoeptegels over (dus 30x30, van 4 cm dik)? Je maakt me superblij als je ze tegen de heg voor mijn tuin (103) legt!
Rondom mijn oude appelboompje plantte ik vorig jaar allium fistulosum en knoflook, de magnolia kreeg lavendel en ook knoflook en de achterkant van de kruidencirkel wordt begrensd door allerhande alliums en artemisia. Allemaal heerlijk ondersteunende planten die hun buren beschermen tegen plagen en ziekten… en wat mij betreft gaat daarbij de alliumfamilie aan kop. Soms ook voor de sier (zoals die waanzinnige kraailook Hair, of de slangenlook Art (allebei van De Warande , bio-bollen-luilekkerland). Meestal om deels te oogsten zoals knoflook en daslook (wat ik niet oogst mag de boel blijven bewaken en doorschieten). Maar de fijnste is wel de stengelui, ofwel Welsh Onion, ofwel grove bieslook: hij luistert naar vele namen. Simpelweg vaste, winterharde lente-ui waar je jarenlang van kunt blijven knippen: hoe fijn kan het zijn. En die ondertussen toch ook nog plaag- en ziektewerend is voor je fruitboompjes of ander dierbaars. Al het zevenblad en kleefkruid van de kruidentuin deert ze niet… ze wringen zich stoer en sterk omhoog om lekker te bloeien. Ik knip voor sla en boterhammen en soep en wat-al-niet, en geniet van druk gezoem rond al die verschillende uienbloemen. Allium is oogsten voor mond én ogen!
Ondanks meermaals dreigende buien zijn er behoorlijk wat bezoekers op ons volkstuincomplex Zonnegaarde tijdens de Velt Ecotuindag op 6 juni. Rondleidingen langs alle bijzondere plekjes, informatie over natuurlijk tuinieren, muziek van onze huis-en tuinband, een inspirerende workshop Ode aan de Paardenbloem met veel proeverijen en tips en natuurlijk meerdere opengestelde tuinen. Ook mijn droomtuin trekt de aandacht… zelfs in dit beginstadium van aanleg blijft het een tuin met een heerlijk verhaal dat ik graag vertel, een dromerig huisje dat erom smeekt van binnen bekeken te worden en allerlei tuinhoekjes die hun schoonheid al verklappen tussen de wildgroei door. Ikzelf word bij aankomst meteen weer verrast door de zoetste rode besjes die ik ooit proefde, die op meerdere plekken naast de takkenril tevoorschijn piepen, en de van zachtoranje tot fletsroze verbloeiende rozen naast het oude raampje. Tussen de bezoekers door wied ik verder met-de-schaar in mijn kruidentuin, en hou ik verder vooral een rustdag na een drukke week vol cursisten. En al met al blijft het gewoon droog en is het eigenlijk alleen maar weer genieten…
Op de vroege pinksterochtend is het nog lekker koel: ik fiets naar de tuin langs stille straten. Mijn perenboompje krijgt als eerste een flinke gieter water, de tweede gaat naar de rozen in de bak en een bijna verdroogde jonge boerenjasmijn. Het water in de oude regenton stinkt – maar al omdenkend ontdek ik dat het zowaar goed nieuws is: omdat deze niet afgedekt is zijn er bladeren in gevallen die verrottend er een prachtige gier van hebben gemaakt. Dubbel voedzaam dus. Hoewel mijn nieuwe (dichte) regentonnen nog worden aangesloten, zal ik deze ernaast houden als gierfabriekje! Deze week maak ik kruidenvakken schoon van ongewenst bezoek. Ik laat de bodem met rust en werk met de schaar, ik knip alles wat ik er niet in wil tot mulch, behalve braam en brandnetel (die gaan afgeknipt opzij zodat ik met mijn handen in de grond kan werken). De hyacintenbolletjes graaf ik uit. En de twee akkerkolen die ik ontdek laat ik staan: fijne cadeautjes die ik nog niet kende. Akkerkool heeft mineraalrijke grond nodig en is gevoelig voor vervuiling van zware metalen in de grond - het is dus een bio-indicator, een goed teken om hem hier aan te treffen. Met de vezels van blad en stengel kun je ook papier maken en er zijn tal van medicinale toepassingen bekend in meerdere culturen. Blad, stengel en bloem zijn eetbaar en ik oogst wat van de onderste bladeren voor thuis. Eerst verder, met pauzes tussendoor omdat mijn longen niet echt meewerken. De corsicaanse munt en vaste rucola lijken verdwenen, maar de za’atar oregano, peterselie en twee soorten salie staan een uurtje later weer gezond en wel in de zon, zonder concurrentie van hoger spul. Als het warmer wordt hou ik het zelf voor gezien: ik ga thuis akkerkool proeven! (Ik maakte een salade, en het smaakt een beetje naar iets bittere radijs. Deze plant mag blijven.)
Te weinig tuintijd, een weekje regenachtig en dan de zon eroverheen… dan kom je op je tuin en lijkt de boel ontploft! De blauwe wilde hyacintjes hebben plaatsgemaakt voor gele lissen en boterbloemen. De peterselie is doorgeschoten tot een meter en staat bijna in bloei, de venkel- en rozemarijnkleuterplantjes hebben de winter prachtig overleefd en de appelboom wordt omringd door flinke alliums. Ik moet mijn kruiden opzoeken en herontdekken want overal groeit zevenblad, hier en daar ook heermoes en ik heb een heus soepveldje aan brandnetels staan. Ik maak een begin met mijn beproefde ‘wieden met de schaar’ bij de eerste twee – of wel chop’n’drop. Van de brandnetels wil ik ook echt soep maken, want er is weinig zo lekker voorjaarsachtig. Ik knip alleen de zachte toppen, door met mijn schaar de stengel vast te houden op de goede plaats en opzij te buigen tot boven mijn emmertje… en dan pas verder te knippen. Geen handschoen nodig! De rest van de plant knip ik klein naar onder toe en laat de stukjes ter plekke vallen. De andere netels mogen blijven staan voor een volgend maaltje, maar niet voor mij alleen: de brandnetel is een van de belangrijkste waardplanten voor de rupsen van meerdere vlinders: zonder brandnetel geen kleine vos of atalanta, en flink minder dagpauwoog en gehakkelde aurelia (wat mij betreft de mooiste, met de leukste naam). Eenmaal thuis smoor ik een uitje en wat knoflook, hak een geschrobd (ongeschild) aardappeltje erbij plus de afgespoelde brandneteltoppen. Ik kook alles gaar met homemade groentebouillonpoeder, staafmixer erdoor en binnen tien minuten is mijn soepje heerlijk.
De voorbereidingen voor de Open Dag zijn in volle gang. Samen met VELT zijn er heel wat volkstuincomplexen en andere ecologisch werkende helden die hun hekken wijd openzetten op zaterdag 6 juni. Op ‘mijn’ Zonnegaarde kun je ook deelnemen aan rondleidingen door een echte IVN-gids langs alle bijzondere plekjes waar we de natuur helpen, of aan de workshop Ode aan de Paardenbloem, vol weetjes en proeverijtjes. Meerdere leden stellen ook hun tuin open, en hoewel mijn droomtuin nog niet eens in de richting van ‘af’ komt vormde dat laatste juist de reden om ook daaraan mee te doen. Het is heerlijk om erover te schrijven – en dus ook te praten – hoe je een dichtgegroeid doornroosjesbos kunt aanpakken op een ecologisch goede manier, hoe je tot een beplantingsplan komt en wat voor droomwensen je allemaal in een volkstuin kunt realiseren. En natuurlijk is een kijkje in het sprookjeshuisje altijd de moeite waard (al is het voor sommigen alleen al fijn om te zien waarom ze zelf liever een ‘af’ huisje zouden kiezen!). Gluren bij de buren, én struinen door de tuinen ineen, zoiets! Mijn tuin is net als het hele complex open van 10 tot 16 uur: ik hoop je te zien!
Volop bruidsbloesemende meidoorn die ook nog eens zo heerlijk ruikt, en nóg meer wilde hyacintjes: de tuin in lentetooi! Ook nog eens met de beukenhaag, die je juist nu zo mooi ziet veranderen van herfstbruin naar lentegroen. De oude droge bladeren blijven de hele winter aan de struiken, en worden pas in het voorjaar van hun plaats geduwd door het nieuwe blad – dan heb je een echte tweekleurenstruik. Na de buien van afgelopen nacht en de natte voorspellingen van komende week durf ik het aan en plant er mijn babyperenboompje voor, dat er zo prachtig gezond, stoer en stevig uitziet en nu rustig mag opwarmen op zijn nieuwe plekje – met dank aan kwekerij Bastin . Het voelt alsof ik de afgelopen maanden alleen maar aan het opruimen was maar eindelijk, eindelijk is ook dit stukje van de tuin vrij van het knothout van de wilgen en kan ik verder met aanplanten: hoe heerlijk! Volgende keer komt er rabarber bij en de roze aalbes Gloire des Sablons om er een extra lieflijk hoekje van te maken. Ondertussen bezoek van Nanna die betoverd het huisje verkent en Roger die mijn snoeizaag terugbrengt, het oude bistrotafeltje voor me op z’n plaats sjouwt en en-passant de dakgoot van bladeren ontdoet – bij dit eftelinghuisje is daar niet eens een trapje bij nodig! Rechts naast me zijn de buren vrolijk aan het werk met het opschonen van de moestuin, en vanmorgen had ik vruchtbare overleggen met de werkgroep Natuurlijk Tuinieren en de redactie van ons ledenblad, over de aankomende open dag op 6 juni: vandaag zit vol indrukken en ik spring mee, van de hak op de tak. Ik zaag een boompje op de erfgrens om voor de nieuwe takkenril, en knip uit alle geur- en kleurovervloed een boeket voor thuis. En dan rust.
droomtuinieren deel 72: de zwartmoeskervel bloeit! Zwartmoeskervel is een tweejarige plant die zich lekker uitzaait, De kleine selderijachtige plantjes komen al op in januari en groeien (als ze niet in de soep gaan) uit tot schermbloemige reuzen, drogen in de wintertuin als mooie staketsels met zwarte zaden, die op de grond vallen en pas anderhalf jaar later ontkiemen… waarna alles zich herhaalt. Wie het voor het eerst zaait, slaat dus na de eerste oogst een jaartje over, maar vanaf dat moment ontkiemen er elk jaar zoveel zaadjes dat het een vaste plant lijkt. En het uitzaaien los je op door hem overal waar je hem niet wilt te plukken en op te eten. Net zo lekker als brandnetel en zonder prikkels te oogsten, zowel stengel als blad van de jonge plant. Later verhout hij meer, maar ook dan is het blad nog lang lekker. Wat je laat staan, is prachtig met geelgroene bloemschermen, druk bezocht door insecten. En vervolgens de zwarte zaden die ook eetbaar zijn - maar waar ik persoonlijk nog geen smaak aan heb kunnen ontdekken. Ik experimenteer verder, maar voorlopig vind ik het al goed genoeg dat ze wintervoer voor vogeltjes vormen, en natuurlijk (eenmaal op de grond gevallen) voor de oogst van twee jaar later zorgen. Een boeket van de schermen, vers of gedroogd met zaden is ook nog eens superdecoratief: ik ben fan van deze uitzaaier. Trek in zwartmoeskervelsoep? In blog 61 vind je het recept!
