droomtuinieren deel 70: van bluebells en een perenboom

Ik pluk elk jaar weer paardenbloemen – een beetje in eigen tuin, een beetje van andere veilige plekjes, zoals een hondenvrij park. Bij wildpluk is het zaak nooit de eerste of de laatste te zijn, en eerlijk te delen – met wie of wat dan ook. De mate van overvloed (en niet je wens) bepaalt hoeveel je scoort, je bewustzijn is belangrijk. De gele bloemblaadjes mogen van de groene bloembodems af: groen is bitter. En dit is meteen het meest arbeidsintensieve werkje van het hele recept – en daardoor perfect om mindful te doen, in alle rust in het voorjaarszonnetje. Verder werk ik zoals met alle bloesem (denk aan vlierbloesem): 1. Niet wassen, het stuifmeel heeft de smaak. 2. Heel rustig schuddend met je hand de bloemblaadjes in een brandschone emmer leggen (zo kan kruipend bezoek verdwijnen). 3. Alles 24 uur net onder water zetten met een deksel erop – het liefst in het zonnetje. Tel de liters water die je toevoegt en leg per twee liter een biologische citroen of sinaasappel met schil in schijven bovenop. 4. Was de volgende dag jampotjes en deksels brandschoon in heet sop, en leg ze in een met kokend water gevulde teil of spoelbak tot je gaat vullen. (Nee: steriliseren hoeft niet, want zodra je ze uit het water haalt zijn ze niet steriel meer). 5. Zeef het paardenbloemvocht in een pan, door een katoenen doek (zonder wasverzachter, omdat dat onnodig is, vaak pfas en microplastics bevat én gif voor je gelei 😉). 6. Voeg voor elke liter vocht 1 kilo geleisuiker toe, of gebruik 1 kilo gewone suiker en 10-15 gram appelpectine. Breng al roerend aan de kook en laat een paar minuten koken. Vul de jampotjes en draai meteen het deksel erop. NIET op de kop zetten zoals vroeger: de dekselvoering is nu anders, waardoor er plastic in je voedsel lekt). Gewoon rechtop is goed genoeg: de deksels gaan zeker vacuüm ploppen! Afgekoeld en vacuüm blijven ze zeker twee jaar goed, na openen nog een maand in de koeling houdbaar. PS: glazen potjes kun je eindeloos hergebruiken, check wel of de rand nog gaaf is. Deksels gaan nog wel een keertje mee – nieuwe koop je bijvoorbeeld bij www.dewerkbij.nl

Armeluishoning, vegan honing, paardenbloemgelei: is er iets lekkerder te verzinnen? Goudgele heerlijkheid op je geroosterde boterham! Toch wordt het steeds lastiger om veilige paardenbloemen te vinden (dus zonder hondenplas en uitlaatgas) en het is me helemaal een raadsel waarom er in veel tuindershoofden een alarmsignaal is geconditioneerd: waaaaaaaaaah een paardenbloem! Uitsteken die ellendeling! Ik doe het omgekeerd: ik zaai ze. Ik hoop op een zonnige rand vrolijk geel, die ik deel met de insecten en daarom zo laat mogelijk oogst (maar vóór ze in zaad schieten want van paardenbloempluis maak je geen paardenbloemhoning meer). Dat oogsten deden ze vanaf de middeleeuwen tot een eeuw geleden ook, met velden tegelijk: paardenbloemteelt was en is waardevol. En dat is ook de reden waarom je er gewoon zakjes zaad van kunt kopen, voor wie niet zelf wil verzamelen – bijvoorbeeld bij @cruydthoeck . De paardenbloem is daarnaast ook een dubbele ondersteuner van je overig groen: insectenlokker én voedselpomp! Pluk je de bladeren, dan heb je gratis molsla. Zoek maar op hoe exclusief en lekker dat is met een fijn bittertje. Helemaal als je een omgekeerde bloempot over de plant zet zodra je hem ontdekt in je gazon. Je conditioneert je alarmsignaal weg, terwijl de plant bleker, groter en zoeter uitgroeit (net als witlof en rabarber in het donker). Een gratis minimoestuintje tussen je gras! PS: volgende keer lees je hoe je zelf paardenbloemhoning maakt!

Samen met de oudste zoon flink werk verzetten in de tuin: zo gezellig – en heerlijk hoeveel snoeihout er dan verdwijnt! Ik knip een berg korte dunne takken klein als strooisellaag (ook om de dappere helleborus te bevrijden die zich door die berg heen had geworsteld), en maak zoveel mogelijk wurgende klimop los van de half omgevallen rotte stam. En hij maakt en versleept ladingen voor de composthoop én een prachtige voorraad lange dikke rechte takken… voor zover takken van de kronkelwilg recht kunnen zijn 😉. Die liggen klaar voor de nieuwe takkenril. Op het eind wentelt en rolt hij de rotte stam om die verder te los te trekken van halfvergane wortels. De volgende keer wordt dat een fijne borderrand aan de voorkant van het huisje, klaar voor begroeiende mosjes, muurleeuwenbekjes en verstoppende beestjes. Halverwege de middag komt er nog een lieve tuinbuurvrouw met een cadeautje: ‘een linde voor mevrouw van der Linden’, een snoeperige zaailing die meteen in een grote pot zijn plekje vind – zo blij mee! En ondertussen zet ik de tweede hazelnoot (met prachtig rood miniatuurblad) op zijn plaats, en laat de sering nog meer voorzichtige kleur zien (donkerpaars openend tot lila <3) – wat weer adembenemend wordt tegen een achtergrond van meidoorngroen en magnoliaroze en mooi blauwe lucht. Een heerlijke paaszaterdag!

Mijn magnolia is paarsroze… ik stond er om de een of andere reden niet eens bij stil dat iets anders dan wit ook een optie was. Hart maakt een sprongetje als ik hem zie terwijl ik mijn fiets voor de tuin zet: blij verrast met zo’n cadeautje! En er is meer: de eerste bloem van al het bollengroen dat de afgelopen weken opkwam in en rond de kruidentuin staat heerlijk hyacint te zijn. Zo grappig dat zowel magnolia als de grote hyacinten nooit tot mijn favorieten hoorden, en nu koester ik ze als kindjes. De sering doet al een beetje mee en lijkt nu toch echt paars te worden (en dat was wél favoriet!), en de meidoorn laat me haar eerste blaadjes proeven. Naast al dat jonge spul ook een gevallen stokoudje: de dikke boomstam die begroeid met klimop op de rechtergrens mooi stond te zijn heeft het nu toch begeven, ik vermoed door de storm. De rotte onderkant is nu goed zichtbaar. Hij leunt tegen de vijgenboom en vormt zo een kruip-door-sluip-door poortje naar het huisje toe. En dat laat ik maar even zo, in afwachting van sterkere krachten die hem beheerst kunnen laten vallen en naar de border voor het huisje rollen. Ik trek mijn stoel er onderdoor en geniet terwijl ik bijkom van de stormachtige fietstocht. Als ik een halfuurtje later weer aan de slag ga ontdek ik dat de tweede hazelnoot die nog in pot staat prachtig rozebruin gaat uitlopen. Volgende keer maak ik een stapelmuurtje naast de vogelheg vooraan en krijgt hij de ruimte op zijn eigen vaste plek. 

Omdat ik in mijn vasteplantentuin het bodemleven met rust wil laten, kweek ik aardappels in een diepe bak. Gewoon omdat ik het een van de leukste planten vind. Ik heb zelfs aardappels in mijn geveltuintje thuis, extra leuk voor wie ze herkent! En het is supersimpel, je hebt zelfs geen speciale pootaardappels nodig. Koop sowieso alleen maar biologische aardappels voor je avondeten, en vergeet er dan vervolgens eentje van: die gaat vanzelf spruiten. Uit elk ‘oog’ groeit een worteltje. Snij de aardappel zó dat elk stukje een wortel heeft. Vul een diepe bak met een laagje aarde, leg de aardappelstukjes erop en bedek met een volgend laagje aarde. Laat de zon de aarde verwarmen. Zodra de stengels boven de grond verschijnen en een paar blaadjes krijgen, bedek je alles weer met een flinke laag aarde. Herhaal dit tot je bak vol is en laat dan pas alles doorgroeien: er komen zelfs lieve witte bloemetjes aan. Wanneer het bovengrondse groen is verkleurd en verdroogd, kun je de aardappels rooien: kiep de bak om en graaf je heerlijke aardappeloogst op. Uit die ene aardappel is een hele bak vol gegroeid, want bij elke nieuwe laag vormden zich weer nieuwe piepertjes aan de wortels, van onder naar boven. Hoe leuk! Dit kan natuurlijk ook in de vollegrond. Kies je net als ik voor een bak dan is een ouderwetse zinken vuilnisbak of weckpan perfect: boor er een paar gaatjes in voor de afwatering. Of maak een grote koker van kippengaas die je op de grond vastzet met tentharingen en bekleedt met stro of hooi, zoals konijnenhokvulling bij de dierenwinkel, en vervolgens vult met aarde. (Er zijn ook speciale zakken voor dit doel te koop, maar ik probeer alle plastic te vermijden). Niks zo lekker als je eigen aardappeltjes!

Als ik in het voorjaar zelf potgrond maak, neem ik er altijd een klein beetje van af om te mengen met eenzelfde hoeveelheid zand of vermiculiet, dat wordt prima zaaigrond. Al doen mijn groene vingers het meestal hopeloos slecht als het op zaaien aankomt, maar de keren dat het wel lukt zijn het waard… Er is gewoon zoveel meer keus aan soorten als je zelf zaait dan wanneer je kant-en-klare plantjes koopt. En misschien wel het allerbelangrijkste: er is toch niks leukers te verzinnen dan zaadjes kiezen en bestellen? Ik koop biologisch (of gelijkwaardig) zaad het liefst bij may and june (zoooo mooi), jansen zaden (soms aparte dingen), vreeken (vooral heel veel) en c ruydt-hoeck (voor de bijzondere inheemse dingen zoals paardebloemzaad). Ik zaai in hergebruikte plastic potjes, soms met een warmhoudmatje eronder.  En verder waren er weer cadeautjes vanmorgen… Misschien herinner je blog 52 over de bloesemboog, waarin ik schreef dat ik mijn ogen wil openhouden voor een mooie witte helleborus voor de winterse insecten… vanmorgen vond ik deze prachtige roze tussen alle snoeihout. En op de weg naar huis kwam ik langs een complete voorjaarsfamilie langs de waterkant: hoe lief!

Sommige dagen lijkt het wel zomer, zo zacht. De magnolia en de meidoorn staan al bijna op springen in de volkstuin en ik wil er eigenlijk gewoon op een stoeltje naar zitten kijken... maar er zijn eerst nog wat andere klusjes - zoals de potgrond afmaken voor mijn mooie moestuinemmers. Daarvoor gaan we eerst terug naar vorig jaar... Na een hele zomer genieten van de oogst kieper ik aan het eind van het seizoen alle uitgebloeide emmers leeg in de zinken teil waarin ik als kind met mijn kleine zusjes in bad ging. Dus grond én de plantresten die ik een beetje fijnknip. Daarin begraaf ik een emmer bokashi (gefermenteerd keukenafval) die in de wintermaanden verder gaat composteren. In het voorjaar maak ik dan daar nieuwe vruchtbare potgrond van door het te mengen met alles wat ik dan aan compostachtig spul voorhanden heb: bladcompost, compost van mijn composthoop, wormenmest. Is de totale hoeveelheid te klein dan vul ik aan met een zak gewone tuinaarde (uiteraard zonder turf) - die koop ik liever dan dat ik de grond in mijn tuin verstoor. De geknipte plantenvezels zorgen voor de nodige luchtigheid, dat scheelt niet-lokale kokos. En de compost en bokashi zorgen voor de voeding, zo heb ik geen turf nodig die jammer genoeg nog steeds in vrijwel alle potgrond zit… en dramatisch slecht is voor het bodemleven in de landen waar ze het winnen. En dan… is alles klaar om de moestuinemmers weer opnieuw te vullen! En wil je zaaien: lees dan een volgend blog 😉

Ik schreef het al eerder: ik laat de bodem van mijn tuinen zoveel mogelijk met rust: ik graaf niet en ik spit niet, zodat het bodemleven in balans kan komen en blijven. Ook compost gaat bovenop, niet ondergespit. De bodem is leven… tot bovenaan toe propvol kriebelbeestjes, bacteriën, schimmels: verbindingen voor de communicatie van al het bodemleven. Wie ben ik om dat te verstoren? Ik plant er dus geen aardappels of bietjes, en ook geen eenjarigen waarvoor elk jaar opnieuw moet worden gegraven en gewoeld, zoals tomaten… Dat soort dingen kweek ik liever op het terras. Emmers (en zelfs wasketels) vol met de ‘klassieke’ eenjarige moestuinplanten, die meer werk en aandacht vragen dan vaste planten - maar de emmers houden het overzichtelijk. Mijn favorieten zijn aardappels, basilicum, tomaten, augurken, pepertjes, bolcourgettes en een meer dan mooie aubergine die ik elk jaar opnieuw probeer – maar die waarschijnlijk toch de voorkeur geeft aan de Italiaanse zon 😉. Op mijn thuisterras heb ik ook bonen in emmers omdat alleen daar genoeg zon komt, maar die mogen hier in de droomtuin in de rozenpoortjes klimmen. Omdat hun wortels heel goed zijn voor de bodem, blijven die na de oogst in de grond en oogst ik met de schaar. En die emmers? Die staan nu braaf te wachten op nieuwe potgrond – die ik zelf ga maken.

Na een eerder stukje kreeg ik ineens van meerdere kanten vragen over mijn zwartmoeskervelsoep, dus vandaag het recept voor een eenpersoonssoepje. Ik vertel later in het jaar meer over de plant zelf, als ik ook een foto van de volwassen planten heb kunnen maken. Zwartmoeskervel smaakt níet naar kervel, maar tussen selderij, peterselie en brandnetel in, en de jonge plantjes komen in januari al op, voor vroege voorjaarssoepjes in de sneeuw! Ik pluk een boeket: zoveel stelen dat mijn hand er nog goed omheen kan, was het, laat alles uitlekken en snij het wat kleiner zodat goed in de pan past. Beetje olijfolie warmen (heet is niet nodig en dan doe je dat ook beter niet), beetje kerrie, gesnipperd half uitje en teen knoflook smoren, zwartmoeskervel erbij tot het slinkt, aardappeltje schillen en in kleine stukjes erbij en vervolgens een glas water en een theelepel homemade bouillonpoeder (of een half blokje winkelspul). Laten sudderen tot de aardappel gaar is, en er met de staafmixer of roerzeef een romig soepje van draaien. Ik hou van drinksoepjes als tussendoortje - voeg wat minder water toe (of meer aardappel) als je liever lepelt. Maak het extra lekker met een beetje rasp van een biologische citroen… Genieten in tien minuten (waarvan je misschien drie minuten echt iets doet). Eet smakelijk!