droomtuinieren

droomtuinieren deel 73: overvloed van kleur en geur

Mon, 04 May 2026 06:48:42 GMT

Volop bruidsbloesemende meidoorn die ook nog eens zo heerlijk ruikt, en nóg meer wilde hyacintjes: de tuin in lentetooi! Ook nog eens met de beukenhaag, die je juist nu zo mooi ziet veranderen van herfstbruin naar lentegroen. De oude droge bladeren blijven de hele winter aan de struiken, en worden pas in het voorjaar van hun plaats geduwd door het nieuwe blad – dan heb je een echte tweekleurenstruik. Na de buien van afgelopen nacht en de natte voorspellingen van komende week durf ik het aan en plant er mijn babyperenboompje voor, dat er zo prachtig gezond, stoer en stevig uitziet en nu rustig mag opwarmen op zijn nieuwe plekje – met dank aan kwekerij Bastin . Het voelt alsof ik de afgelopen maanden alleen maar aan het opruimen was maar eindelijk, eindelijk is ook dit stukje van de tuin vrij van het knothout van de wilgen en kan ik verder met aanplanten: hoe heerlijk! Volgende keer komt er rabarber bij en de roze aalbes Gloire des Sablons om er een extra lieflijk hoekje van te maken. Ondertussen bezoek van Nanna die betoverd het huisje verkent en Roger die mijn snoeizaag terugbrengt, het oude bistrotafeltje voor me op z’n plaats sjouwt en en-passant de dakgoot van bladeren ontdoet – bij dit eftelinghuisje is daar niet eens een trapje bij nodig! Rechts naast me zijn de buren vrolijk aan het werk met het opschonen van de moestuin, en vanmorgen had ik vruchtbare overleggen met de werkgroep Natuurlijk Tuinieren en de redactie van ons ledenblad, over de aankomende open dag op 6 juni: vandaag zit vol indrukken en ik spring mee, van de hak op de tak. Ik zaag een boompje op de erfgrens om voor de nieuwe takkenril, en knip uit alle geur- en kleurovervloed een boeket voor thuis. En dan rust.

droomtuinieren deel 71: de zwartmoeskervel bloeit!

Sat, 02 May 2026 14:06:20 GMT

droomtuinieren deel 72: de zwartmoeskervel bloeit!

Zwartmoeskervel is een tweejarige plant die zich lekker uitzaait, De kleine selderijachtige plantjes komen al op in januari en groeien (als ze niet in de soep gaan) uit tot schermbloemige reuzen, drogen in de wintertuin als mooie staketsels met zwarte zaden, die op de grond vallen en pas anderhalf jaar later ontkiemen… waarna alles zich herhaalt. Wie het voor het eerst zaait, slaat dus na de eerste oogst een jaartje over, maar vanaf dat moment ontkiemen er elk jaar zoveel zaadjes dat het een vaste plant lijkt. En het uitzaaien los je op door hem overal waar je hem niet wilt te plukken en op te eten. Net zo lekker als brandnetel en zonder prikkels te oogsten, zowel stengel als blad van de jonge plant. Later verhout hij meer, maar ook dan is het blad nog lang lekker. Wat je laat staan, is prachtig met geelgroene bloemschermen, druk bezocht door insecten. En vervolgens de zwarte zaden die ook eetbaar zijn - maar waar ik persoonlijk nog geen smaak aan heb kunnen ontdekken. Ik experimenteer verder, maar voorlopig vind ik het al goed genoeg dat ze wintervoer voor vogeltjes vormen, en natuurlijk (eenmaal op de grond gevallen) voor de oogst van twee jaar later zorgen. Een boeket van de schermen, vers of gedroogd met zaden is ook nog eens superdecoratief: ik ben fan van deze uitzaaier.

Trek in zwartmoeskervelsoep? In blog 61 vind je het recept!

droomtuinieren deel 71: paars, paarser, paarst!

Wed, 22 Apr 2026 08:59:16 GMT

Op mijn tafel staat een heerlijk geurend miniboeketje: seringen en hyacintjes uit de tuin en alles is paarser dan paars. Perfect. De tuin is opklimmend in schoonheid, elk bezoek weer. Naast de nu volop bloeiende sering staat de meidoorn in frisgroen blad, met op de achtergrond de grote es die ook begint. Achter het huisje een prachtig donkerbladige esdoorn. De magnolia doet nog dapper donkerroze mee, terwijl het knoestige appelboompje nu half lentegroen, half bruidsbloesem laat zien. Dat alles boven een tuin propvol paarsblauwe wilde hyacintjes, tegen een strakblauwe lucht.

Dan maakt het niet meer uit wat je nog te doen hebt…

Gewoon stoeltje naar buiten, en genieten.

droomtuinieren deel 70: van bluebells en een perenboom

Thu, 16 Apr 2026 08:39:16 GMT

de laatste weken kwam er een veld bolletjesgroen op in de tuin dat ik niet meteen herkende… maar vandaag was dat zoveelste cadeautje ontluikt: bluebells, wilde hyacintjes – hoe leuk! Wanneer ze zijn uitgebloeid zal ik wat er opkwam in de kruidenvakken verplaatsen naar net-ernaast, voor nu geniet ik, zittend op een stapel stenen in de zon.

En eerder vandaag bestelde ik een perenboom. Vorige herfst wilde ik graag een nashi-peer, maar die was niet meer in zuilvorm leverbaar… en meer past echt niet in mijn droomtuintje. Ik liet het rusten. En nu dan een ‘gewone’ zuilpeer besteld – en het is wonderbaarlijk hoe blij ik daar ineens van word, meteen na het bestellen. Een perenboom! Voor mij is het de kindertijdboom, de boom in het achtertuintje, waar we jaren peren van plukten. Tot hij moest worden omgezaagd, en ik heb geen idee meer waarom. Stormschade? Ziekte? Feit is dat mijn ouders eerder snoeibang dan zagerig waren dus het zal echt noodzakelijk zijn geweest. Maar vervolgens bleef er een stomp staan… een stammetje van een ruime meter hoog en een doorsnede van ik schat dertig centimeter. En dat bleef gewoon dienst doen voor hetzelfde doel als altijd (los van de perenoogst): het was de droogplaats voor onze gymschoentjes. De witte canvas schoentjes die mijn moeder regelmatig, als er niet meer tegenaan te schrobben viel, met een speciaal flesje witsel behandelde. Vervolgens mochten ze aan hun veters aan de onderste tak drogen – en later dus bovenop het stammetje. Het beeld staat me zo scherp voor ogen dat ik een foto ervan denk te herinneren… Maar die zit dus alleen in mijn hoofd ��.

Er is een perenboom onderweg naar mijn tuin. En ik ben blij!

droomtuinieren deel 69: maak zelf paardenbloemhoning

Sun, 12 Apr 2026 16:37:21 GMT

Ik pluk elk jaar weer paardenbloemen – een beetje in eigen tuin, een beetje van andere veilige plekjes, zoals een hondenvrij park. Bij wildpluk is het zaak nooit de eerste of de laatste te zijn, en eerlijk te delen – met wie of wat dan ook. De mate van overvloed (en niet je wens) bepaalt hoeveel je scoort, je bewustzijn is belangrijk.

De gele bloemblaadjes mogen van de groene bloembodems af: groen is bitter. En dit is meteen het meest arbeidsintensieve werkje van het hele recept – en daardoor perfect om mindful te doen, in alle rust in het voorjaarszonnetje.

Verder werk ik zoals met alle bloesem (denk aan vlierbloesem): 1. Niet wassen, het stuifmeel heeft de smaak. 2. Heel rustig schuddend met je hand de bloemblaadjes in een brandschone emmer leggen (zo kan kruipend bezoek verdwijnen). 3. Alles 24 uur net onder water zetten met een deksel erop – het liefst in het zonnetje. Tel de liters water die je toevoegt en leg per twee liter een biologische citroen of sinaasappel met schil in schijven bovenop. 4. Was de volgende dag jampotjes en deksels brandschoon in heet sop, en leg ze in een met kokend water gevulde teil of spoelbak tot je gaat vullen. (Nee: steriliseren hoeft niet, want zodra je ze uit het water haalt zijn ze niet steriel meer).

5. Zeef het paardenbloemvocht in een pan, door een katoenen doek (zonder wasverzachter, omdat dat onnodig is, vaak pfas en microplastics bevat én gif voor je gelei ��). 6. Voeg voor elke liter vocht 1 kilo geleisuiker toe, of gebruik 1 kilo gewone suiker en 10-15 gram appelpectine. Breng al roerend aan de kook en laat een paar minuten koken. Vul de jampotjes en draai meteen het deksel erop. NIET op de kop zetten zoals vroeger: de dekselvoering is nu anders, waardoor er plastic in je voedsel lekt). Gewoon rechtop is goed genoeg: de deksels gaan zeker vacuüm ploppen! Afgekoeld en vacuüm blijven ze zeker twee jaar goed, na openen nog een maand in de koeling houdbaar.

PS: glazen potjes kun je eindeloos hergebruiken, check wel of de rand nog gaaf is. Deksels gaan nog wel een keertje mee – nieuwe koop je bijvoorbeeld bij www.dewerkbij.nl

droomtuinieren deel 68: leve de paardenbloem!

Thu, 09 Apr 2026 08:23:19 GMT

Armeluishoning, vegan honing, paardenbloemgelei: is er iets lekkerder te verzinnen? Goudgele heerlijkheid op je geroosterde boterham! Toch wordt het steeds lastiger om veilige paardenbloemen te vinden (dus zonder hondenplas en uitlaatgas) en het is me helemaal een raadsel waarom er in veel tuindershoofden een alarmsignaal is geconditioneerd: waaaaaaaaaah een paardenbloem! Uitsteken die ellendeling!
Ik doe het omgekeerd: ik zaai ze. Ik hoop op een zonnige rand vrolijk geel, die ik deel met de insecten en daarom zo laat mogelijk oogst (maar vóór ze in zaad schieten want van paardenbloempluis maak je geen paardenbloemhoning meer). Dat oogsten deden ze vanaf de middeleeuwen tot een eeuw geleden ook, met velden tegelijk: paardenbloemteelt was en is waardevol. En dat is ook de reden waarom je er gewoon zakjes zaad van kunt kopen, voor wie niet zelf wil verzamelen – bijvoorbeeld bij @cruydthoeck . De paardenbloem is daarnaast ook een dubbele ondersteuner van je overig groen: insectenlokker én voedselpomp!

Pluk je de bladeren, dan heb je gratis molsla. Zoek maar op hoe exclusief en lekker dat is met een fijn bittertje. Helemaal als je een omgekeerde bloempot over de plant zet zodra je hem ontdekt in je gazon. Je conditioneert je alarmsignaal weg, terwijl de plant bleker, groter en zoeter uitgroeit (net als witlof en rabarber in het donker). Een gratis minimoestuintje tussen je gras!

PS: volgende keer lees je hoe je zelf paardenbloemhoning maakt!

droomtuinieren deel 67: voorjaar!

Mon, 06 Apr 2026 07:26:30 GMT

Samen met de oudste zoon flink werk verzetten in de tuin: zo gezellig – en heerlijk hoeveel snoeihout er dan verdwijnt! Ik knip een berg korte dunne takken klein als strooisellaag (ook om de dappere helleborus te bevrijden die zich door die berg heen had geworsteld), en maak zoveel mogelijk wurgende klimop los van de half omgevallen rotte stam. En hij maakt en versleept ladingen voor de composthoop én een prachtige voorraad lange dikke rechte takken… voor zover takken van de kronkelwilg recht kunnen zijn ��. Die liggen klaar voor de nieuwe takkenril. Op het eind wentelt en rolt hij de rotte stam om die verder te los te trekken van halfvergane wortels. De volgende keer wordt dat een fijne borderrand aan de voorkant van het huisje, klaar voor begroeiende mosjes, muurleeuwenbekjes en verstoppende beestjes. Halverwege de middag komt er nog een lieve tuinbuurvrouw met een cadeautje: ‘een linde voor mevrouw van der Linden’, een snoeperige zaailing die meteen in een grote pot zijn plekje vind – zo blij mee! En ondertussen zet ik de tweede hazelnoot (met prachtig rood miniatuurblad) op zijn plaats, en laat de sering nog meer voorzichtige kleur zien (donkerpaars openend tot lila <3) – wat weer adembenemend wordt tegen een achtergrond van meidoorngroen en magnoliaroze en mooi blauwe lucht. Een heerlijke paaszaterdag!

droomtuinieren deel 66: moois van magnolia tot meidoornblad

Fri, 27 Mar 2026 13:22:32 GMT

Mijn magnolia is paarsroze… ik stond er om de een of andere reden niet eens bij stil dat iets anders dan wit ook een optie was. Hart maakt een sprongetje als ik hem zie terwijl ik mijn fiets voor de tuin zet: blij verrast met zo’n cadeautje! En er is meer: de eerste bloem van al het bollengroen dat de afgelopen weken opkwam in en rond de kruidentuin staat heerlijk hyacint te zijn. Zo grappig dat zowel magnolia als de grote hyacinten nooit tot mijn favorieten hoorden, en nu koester ik ze als kindjes. De sering doet al een beetje mee en lijkt nu toch echt paars te worden (en dat was wél favoriet!), en de meidoorn laat me haar eerste blaadjes proeven. Naast al dat jonge spul ook een gevallen stokoudje: de dikke boomstam die begroeid met klimop op de rechtergrens mooi stond te zijn heeft het nu toch begeven, ik vermoed door de storm. De rotte onderkant is nu goed zichtbaar. Hij leunt tegen de vijgenboom en vormt zo een kruip-door-sluip-door poortje naar het huisje toe. En dat laat ik maar even zo, in afwachting van sterkere krachten die hem beheerst kunnen laten vallen en naar de border voor het huisje rollen. Ik trek mijn stoel er onderdoor en geniet terwijl ik bijkom van de stormachtige fietstocht. Als ik een halfuurtje later weer aan de slag ga ontdek ik dat de tweede hazelnoot die nog in pot staat prachtig rozebruin gaat uitlopen. Volgende keer maak ik een stapelmuurtje naast de vogelheg vooraan en krijgt hij de ruimte op zijn eigen vaste plek.

droomtuinieren deel 65: Is er iets leukers dan aardappels in je tuin?

Mon, 23 Mar 2026 13:10:30 GMT

Omdat ik in mijn vasteplantentuin het bodemleven met rust wil laten, kweek ik aardappels in een diepe bak. Gewoon omdat ik het een van de leukste planten vind. Ik heb zelfs aardappels in mijn geveltuintje thuis, extra leuk voor wie ze herkent! En het is supersimpel, je hebt zelfs geen speciale pootaardappels nodig. Koop sowieso alleen maar biologische aardappels voor je avondeten, en vergeet er dan vervolgens eentje van: die gaat vanzelf spruiten. Uit elk ‘oog’ groeit een worteltje. Snij de aardappel zó dat elk stukje een wortel heeft. Vul een diepe bak met een laagje aarde, leg de aardappelstukjes erop en bedek met een volgend laagje aarde. Laat de zon de aarde verwarmen. Zodra de stengels boven de grond verschijnen en een paar blaadjes krijgen, bedek je alles weer met een flinke laag aarde. Herhaal dit tot je bak vol is en laat dan pas alles doorgroeien: er komen zelfs lieve witte bloemetjes aan. Wanneer het bovengrondse groen is verkleurd en verdroogd, kun je de aardappels rooien: kiep de bak om en graaf je heerlijke aardappeloogst op. Uit die ene aardappel is een hele bak vol gegroeid, want bij elke nieuwe laag vormden zich weer nieuwe piepertjes aan de wortels, van onder naar boven. Hoe leuk!

Dit kan natuurlijk ook in de vollegrond. Kies je net als ik voor een bak dan is een ouderwetse zinken vuilnisbak of weckpan perfect: boor er een paar gaatjes in voor de afwatering. Of maak een grote koker van kippengaas die je op de grond vastzet met tentharingen en bekleedt met stro of hooi, zoals konijnenhokvulling bij de dierenwinkel, en vervolgens vult met aarde. (Er zijn ook speciale zakken voor dit doel te koop, maar ik probeer alle plastic te vermijden). Niks zo lekker als je eigen aardappeltjes!

droomtuinieren deel 64: zaaien in eigen zaaigrond

Mon, 16 Mar 2026 14:03:17 GMT

Als ik in het voorjaar zelf potgrond maak, neem ik er altijd een klein beetje van af om te mengen met eenzelfde hoeveelheid zand of vermiculiet, dat wordt prima zaaigrond. Al doen mijn groene vingers het meestal hopeloos slecht als het op zaaien aankomt, maar de keren dat het wel lukt zijn het waard… Er is gewoon zoveel meer keus aan soorten als je zelf zaait dan wanneer je kant-en-klare plantjes koopt. En misschien wel het allerbelangrijkste: er is toch niks leukers te verzinnen dan zaadjes kiezen en bestellen? Ik koop biologisch (of gelijkwaardig) zaad het liefst bij may and june (zoooo mooi), jansen zaden (soms aparte dingen), vreeken (vooral heel veel) en c ruydt-hoeck (voor de bijzondere inheemse dingen zoals paardebloemzaad). Ik zaai in hergebruikte plastic potjes, soms met een warmhoudmatje eronder.

En verder waren er weer cadeautjes vanmorgen… Misschien herinner je blog 52 over de bloesemboog, waarin ik schreef dat ik mijn ogen wil openhouden voor een mooie witte helleborus voor de winterse insecten… vanmorgen vond ik deze prachtige roze tussen alle snoeihout. En op de weg naar huis kwam ik langs een complete voorjaarsfamilie langs de waterkant: hoe lief!

droomtuinieren deel 63: van alles in de knop en ik maak zelf mijn potgrond

Tue, 10 Mar 2026 10:12:11 GMT

Sommige dagen lijkt het wel zomer, zo zacht. De magnolia en de meidoorn staan al bijna op springen in de volkstuin en ik wil er eigenlijk gewoon op een stoeltje naar zitten kijken... maar er zijn eerst nog wat andere klusjes - zoals de potgrond afmaken voor mijn mooie moestuinemmers. Daarvoor gaan we eerst terug naar vorig jaar...

Na een hele zomer genieten van de oogst kieper ik aan het eind van het seizoen alle uitgebloeide emmers leeg in de zinken teil waarin ik als kind met mijn kleine zusjes in bad ging. Dus grond én de plantresten die ik een beetje fijnknip. Daarin begraaf ik een emmer bokashi (gefermenteerd keukenafval) die in de wintermaanden verder gaat composteren. In het voorjaar maak ik dan daar nieuwe vruchtbare potgrond van door het te mengen met alles wat ik dan aan compostachtig spul voorhanden heb: bladcompost, compost van mijn composthoop, wormenmest. Is de totale hoeveelheid te klein dan vul ik aan met een zak gewone tuinaarde (uiteraard zonder turf) - die koop ik liever dan dat ik de grond in mijn tuin verstoor. De geknipte plantenvezels zorgen voor de nodige luchtigheid, dat scheelt niet-lokale kokos. En de compost en bokashi zorgen voor de voeding, zo heb ik geen turf nodig die jammer genoeg nog steeds in vrijwel alle potgrond zit… en dramatisch slecht is voor het bodemleven in de landen waar ze het winnen. En dan… is alles klaar om de moestuinemmers weer opnieuw te vullen!

En wil je zaaien: lees dan een volgend blog ��

droomtuinieren deel 62: emmers vol moestuingeluk

Mon, 02 Mar 2026 10:20:46 GMT

Ik schreef het al eerder: ik laat de bodem van mijn tuinen zoveel mogelijk met rust: ik graaf niet en ik spit niet, zodat het bodemleven in balans kan komen en blijven. Ook compost gaat bovenop, niet ondergespit. De bodem is leven… tot bovenaan toe propvol kriebelbeestjes, bacteriën, schimmels: verbindingen voor de communicatie van al het bodemleven. Wie ben ik om dat te verstoren?

Ik plant er dus geen aardappels of bietjes, en ook geen eenjarigen waarvoor elk jaar opnieuw moet worden gegraven en gewoeld, zoals tomaten… Dat soort dingen kweek ik liever op het terras. Emmers (en zelfs wasketels) vol met de ‘klassieke’ eenjarige moestuinplanten, die meer werk en aandacht vragen dan vaste planten - maar de emmers houden het overzichtelijk. Mijn favorieten zijn aardappels, basilicum, tomaten, augurken, pepertjes, bolcourgettes en een meer dan mooie aubergine die ik elk jaar opnieuw probeer – maar die waarschijnlijk toch de voorkeur geeft aan de Italiaanse zon ��. Op mijn thuisterras heb ik ook bonen in emmers omdat alleen daar genoeg zon komt, maar die mogen hier in de droomtuin in de rozenpoortjes klimmen. Omdat hun wortels heel goed zijn voor de bodem, blijven die na de oogst in de grond en oogst ik met de schaar.

En die emmers? Die staan nu braaf te wachten op nieuwe potgrond – die ik zelf ga maken.

droomtuinieren deel 61: zwartmoeskervelsoep

Mon, 23 Feb 2026 07:50:29 GMT

Na een eerder stukje kreeg ik ineens van meerdere kanten vragen over mijn zwartmoeskervelsoep, dus vandaag het recept voor een eenpersoonssoepje. Ik vertel later in het jaar meer over de plant zelf, als ik ook een foto van de volwassen planten heb kunnen maken.

Zwartmoeskervel smaakt níet naar kervel, maar tussen selderij, peterselie en brandnetel in, en de jonge plantjes komen in januari al op, voor vroege voorjaarssoepjes in de sneeuw! Ik pluk een boeket: zoveel stelen dat mijn hand er nog goed omheen kan, was het, laat alles uitlekken en snij het wat kleiner zodat goed in de pan past. Beetje olijfolie warmen (heet is niet nodig en dan doe je dat ook beter niet), beetje kerrie, gesnipperd half uitje en teen knoflook smoren, zwartmoeskervel erbij tot het slinkt, aardappeltje schillen en in kleine stukjes erbij en vervolgens een glas water en een theelepel homemade bouillonpoeder (of een half blokje winkelspul). Laten sudderen tot de aardappel gaar is, en er met de staafmixer of roerzeef een romig soepje van draaien. Ik hou van drinksoepjes als tussendoortje - voeg wat minder water toe (of meer aardappel) als je liever lepelt. Maak het extra lekker met een beetje rasp van een biologische citroen…

Genieten in tien minuten (waarvan je misschien drie minuten echt iets doet). Eet smakelijk!

droomtuinieren deel 60: verschijnen en verdwijnen

Fri, 20 Feb 2026 10:23:08 GMT

Nu de sneeuw van die ene dag gesmolten is fiets ik even naar de tuin. Ik heb last van mijn rug waardoor tuinwerk geen goed idee is, maar fietsen zorgt ervoor dat de boel los blijft en sneller geneest. En hoe leuk om dan de eerste plukjes sneeuwklokjes te ontdekken – met nog heel veel meer van ze in het verschiet. Minstens zo fijn is de es die verdwenen is: het grote bomenknot- en hakwerk is achter de rug. Nu kunnen die laatste stukken van het voorstuk van de tuin ook worden ingericht en beplant, en hoef ik geen rekening meer te houden met werk- en valruimte!

Met de aanhoudende wisselvallige vorst moet dat natuurlijk nog wel even op iets warmere grond wachten, maar dat komt precies goed uit. Zodra mijn rug weer akkoord gaat, ga ik de rest van de takken kleinzagen en afvoeren of klaarleggen voor de takkenril – en zo ruimte vrijmaken voor de nieuwe aanplant die nu nog geduldig wacht: de klimrozen in het hotel (de grote bak aan de zijkant), de eucalyptus in mijn badkamer en de rabarber in potten in mijn thuistuin. Heerlijk iets om naar uit te kijken!

droomtuinieren deel 59: rust in de bodem

Thu, 12 Feb 2026 20:26:47 GMT

Ik wil bij de kruidentuin ook een beetje groente, en dan natuurlijk mijn geliefde vaste planten die ik in blog 55 noemde, in plaats van de gebruikelijke eenjarigen – want ik zit niet om werk verlegen en kies liever voor één keer planten en daarna jaren oogsten. Ik laat ze ook graag als solitair mooi zijn tussen de kruiden – saaie rijtjes zijn nergens voor nodig. Zo’n afwisseling scheelt ook stukken bij plaagbeestjes zoals rupsen en slakken: een rij dezelfde plantjes is net zoiets als een supermarktgang vol lekkers, hop van de een naar de ander. Dan liever om en om met de taaiere kruiden! Maar er komen niet alleen vaste groenten: ook eetbare een- en tweejarigen krijgen een plekje, de soorten die zichzelf uitzaaien. Daar maak ik het liefste randjes van (en dan vind ik het niet erg als het randje het jaar erna aan de wandel gaat!). Denk aan rucola, madeliefjes, paardenbloem, goudsbloem, oostindische kers, winterpostelein en nieuwzeelandse spinazie. Of de zwartmoeskervel van de foto uit mijn thuistuin – al laat die zich nooit in randjes dwingen! Omdat ik de bodem met rust wil laten, vind je bij mij in de vollegrond nooit iets wat je al gravend moet oogsten.

Eén uitzondering: rondom mijn fruitbomen plant ik tenen knoflook, die geweldig zijn als ziekte- en plaagbestrijders. Veldjesvol rond de stam, die lekker knipbaar groen geven en mooie knoflookbollen het jaar erop!

droomtuinieren deel 58: winterwandeling

Sun, 08 Feb 2026 20:22:10 GMT

Vandaag een bijeenkomst met bijna de hele werkgroep Natuurlijk Tuinieren van Zonnegaarde, om het nieuwe tuinjaar in te luiden. Goed om alle plannen en projecten door te spreken, maar natuurlijk is het leukste de wandeling vooraf: langs alle bijzondere plekjes die we beheren op het terrein. Bijzondere aandacht voor de amfibieëntuin, met een paddenpoel, een stapelmuurtje als schuilplaats en wilde bloemen die insecten aantrekken – die weer voer vormen voor verschillende amfibieën. Er worden plannen gemaakt voor het werk dat er nog aan moet gebeuren. Natuurlijk bekijken we ook ‘mijn’ takkenril, en het pad naar de bijenweide waar al veel van het knothout van mijn wilgen een mooi plekje vond langs de randen. We zien judasoren en elfenbankjes groeien op eerder neergelegd hout en stappen voorzichtig om midden op het pad uit de grond knallende krokusjes heen. Stralend blauwe lucht en tintelend fris: het is een prachtige ochtend!

droomtuinieren deel 57: veel werk, nog meer handen

Sat, 31 Jan 2026 20:16:59 GMT

Vandaag maak ik samen met andere leden van de werkgroep Natuurlijk Tuinieren van Zonnegaarde de voorbereidingen voor de aanstaande takkenril, tussen mij en de (gemeenschappelijke) buurtuin. Wanstaltige ijzeren hekken worden uit bramen en klimop gegraven en geknipt en blijken, eenmaal los, ook nog vast te zitten aan een nog langere vloerrail: loeizwaar! Naar het pad ermee. Twee bergen snoeihout verdwijnen naar de gezamenlijke compostplaats, en een minstens even grote berg dikke krulwilgtakken mag naar het pad van de bijenweide. Langs de kanten daarvan worden ze smal opgestapeld als begrenzing – op dat wat er eerder is gelegd groeit al menige paddenstoel: neem vooral een kijkje als je een keertje wandelt op het volkstuincomplex, echt prachtig! En terwijl wij even pauze nemen en ik mag kennismaken met een paar andere tuinen, verschijnt de stoere klusploeg van het complex voor het oud ijzer. Ze sjouwen de inmiddels beroemde fontein annex vijverbak op sokkel ook naar het pad naast de hekken en gaan dan even babbelen bij de kringloopwinkel verderop aan de weg. En ja: daar willen ze al het oud ijzer wel. Zo krijgt alles een bestemming. Ondertussen wordt aan de andere kant van mijn tuin de es ontkroond, als voorbereiding op de kap. En ben ik blij met een tuinvriendin die foto’s maakt – want natuurlijk vergeet ik juist op een dag als deze waarin er van alles gebeurt mijn telefoon thuis… Ik zoek er ook nog eentje bij van de hekken een paar maanden terug: wat een verschil!

Blij, blij. blij met zoveel hulp. En met zoveel vorderingen. En nog maar een keertje ook met het voorjaar!

droomtuinieren deel 56: mijn klimbonenliefde

Wed, 28 Jan 2026 20:10:15 GMT

Te koud voor tuinwerk betekent moestuinieren aan de keukentafel: zaadjes uitzoeken. Van een van de leukste groenten, ook in de niet-groentetuin: klimmende bonen. Ik zaai ze bonen niet te vroeg (zoals mijn moeder vroeger zei (dat haar moeder altijd zei): ‘bonen mogen de mei niet zien’. Vervolgens mogen ze de rozenpoortjes beklimmen - daarom hou ik zo van bonen met mooie bloesemkleuren zoals de zalmroze pronkers - voor door de abrikooskleurige roos - en hemelsblauwe raasdonders die samen mogen met een witte klimroos). Ik oogst vers wat ik nodig heb, en wat blijft hangen door overvloed of tijdgebrek laat ik aan de plant drogen. Uiteindelijk, als het loof afsterft, knip ik de hele plant net boven de grond af. Die struik mag ondersteboven in de schuur tot de winter, dan heb ik tijd om de gedroogde bonen eraf te halen, te doppen: voorraadje voor chili en kapucijners, en nieuw zaad voor volgend jaar! De wortels laat ik altijd zitten: ze maken de grond vruchtbaarder door heel veel stikstof op te slaan. Maar komend jaar ga ik voor een experiment: op de afgeknipte stoppels komt een laagje wintervacht: compost, blad of wat ik maar voorhanden heb. Misschien een stukje gaas eroverheen met tentharingen. Soms loopt de boel dan weer gewoon uit, om nieuwe bonen te geven: de boon als vaste plant!

droomtuinieren deel 55: aangebrand

Fri, 23 Jan 2026 20:05:03 GMT

Maak ik nou een moestuin of niet? ‘Moestuin’ betekent gewoon tuin met ‘moes’, en da’s een heerlijk ouderwetse verzamelnaam voor ‘eetbaar groenvoer’. Je vindt het terug in woorden als bladmoes, warmoes en warmoezenier (tuinder). Inmiddels is alles veredeld en vind je in de supermarkt zachte spinazie en sluitende kolen. Gekweekt als eenjarige groenten, dus je zaait elk jaar opnieuw en na de oogst haal je de plantrestjes weg. Die manier wordt ook het meest gebruikt in de standaard moestuin: eigenlijk een ‘eenjarigen-groentetuin’ dus. En ik ben veel meer van de vaste planten. Gelukkig kun je daarmee ook heel goed moestuinieren. Dat scheelt veel werk omdat je dan niets anders meer hoeft te doen dan oogsten… én het scheelt ook veel ziektes en plagen. Denk bijvoorbeeld aan slakken: geweldige opruimers die alle zwakke plantjes graag voor me verwijderen. Die versgezaaide sappige spinazie is in hun ogen toch echt een zwakkeling, net als die rij tere koolplantjes – hapklaar! Heel wat anders dan bijvoorbeeld vaste groente zoals ‘eeuwig moes’ (smaakt als kool maar groeit in losse bladeren) of ‘brave hendrik’ (beetje als spinazie): de stengels zijn stugger, het blad wat je oogst stevig. Niks zwaks aan, dus de opruimers blijven er meestal af. De planten worden elk jaar groter en sterker, terwijl ik gewoon door kan oogsten. Andere groenten die in mijn vaste-planten-moestuin een plekje gaan krijgen zijn bijvoorbeeld oesterblad (stevig en zilt), welsh onion (vaste lente-ui), daslook, knoflookmosterd (koolfamilie), broccoli nine-star (krijgt minibloemkooltjes in de bladoksels) en natuurlijk mijn lieveling: rabarber. Ook asperge is vast, maar daarvoor kijk ik eerst deze zomer of er genoeg plek is.

Op de foto lees je Aangebrand, van J.C.W. Staring uit 1827

droomtuinieren deel 54: erfenis aan cadeautjes

Mon, 19 Jan 2026 20:00:44 GMT

De sneeuw is amper gesmolten, of het voorjaar klingelt aan de deur. Het leuke van een nieuwe, oude tuin is de erfenis aan verborgen cadeautjes. Zo heb je het hele eerste jaar steeds weer nieuwe ontdekkingen… en de belangrijkste in dit vroege voorjaar zijn natuurlijk dat er overal en nergens bolletjes omhoog piepen. Zo ontstaat er straks een kleurige kruidentuin, want als ze nou zo hun best om bij de salie in het vak te staan, haal ik ze niet weg. En een plukkie op het pad… ach, daar loop ik wel omheen. Ik ontdek verder twee eerder nog verborgen rozen, dankzij hun rode knopjes. Behalve de seringenknoppen zie ik ook bekenden die ik zelf aanplantte – en dan nu in knop dus goed aangeslagen! Ik heb het gevoel alsof ik de hele bende begroet na het wakker worden. Welkom hazelnoot! Goeiemorgen gingko!

droomtuinieren deel 53: van beukenhaag en haagbeuk

Fri, 16 Jan 2026 19:51:38 GMT

Mijn kruidentuin wordt omzoomd door een rondlopend laag hekje van betonvlechtmat, waartegen een beukenhaag is geplant die ik op anderhalve meter afsnoei. Zo komt er genoeg licht bij de kruiden, en is er gefilterde inkijk. Want een beukenhaag is bijzonder: niet wintergroen, maar wel bladhoudend! In de herfst verkleurt en verdroogt het blad zoals bij andere bomen – maar het vertikt het om te vallen. Beukenblad blijft lekker verschrompeld ritselend aan de haag zitten: herfstkleur tot in de winter. In het voorjaar duwt het jonge groene blad de oude garde weg. Zo vormt het echt een van de leukste hagen die ik ken. Ik zag hem een eeuwigheid geleden compleet met verdroogd blad bij het Muiderslot en ben hem nooit vergeten… zo’n cadeautje om deze in de droomtuin te vinden! Omdat ik hem redelijk plat snoei om loopruimte over te houden, is hij in mijn tuin half-doorzichtig. Wie echt inkijk wil weren, plant beter een dubbele laag.

Wil je dit ook, let dan goed op dat je geen haagbeuk koopt: ook een mooierd maar van heel andere familie, die laat de blaadjes gewoon vallen. Zou toch jammer zijn om daar na een halfjaar pas achter te komen!

droomtuinieren deel 52: van sneeuwhuisje tot bloesemboog

Fri, 09 Jan 2026 19:46:02 GMT

Kijk nou hoe geweldig: een tuinvriendin stuurde me de foto’s waar ik naar verlangde! De droomtuin in de sneeuw…

Vandaag verzin ik dan (warm aan mijn keukentafel) een bloesemboog in mijn droomtuin - een beplanting waarin elke maand van het jaar iets bloeit – of in elk geval zoveel mogelijk maanden. Een bloesemboog wordt soms ook echt als gebogen lijn aangeplant, ik pas alleen het principe toe zodat er voor insecten altijd iets te halen valt in mijn tuin. Omdat ik eerder al voor de grootste insectenlokkers als ondersteunende planten heb gekozen, ben ik al een heel eind. Wat er ontbreekt, ga ik nu uitzoeken en opvullen! Een van de twee zilverbessen begint in januari met bloeien, en inmiddels heb ik ook al hazelaars geplant die hetzelfde doen. Voor februari wil ik er madeliefjes, krokus, iris, sneeuwklokjes en longkruid bij. In maart beginnen paardenbloem en rozemarijn, gevolgd door winterpostelein en het eerste fruit in april. Van mei tot september is het bal: te veel bloesem en bloemen die ik plantte of ga planten om op te noemen, van vingerhoedskruid en blauwe regen tot echinacea en lavendel. Als het rustiger wordt in oktober bloeien madeliefje, goudsbloem, sommige salies en zilverbes nog steeds… om in de laatste maanden van het jaar de eer te laten aan klimop en (nog steeds) zilverbes. En ik ga mijn ogen openhouden voor een mooie witte helleborus. Die kerstroos helpt hommels en sommige zweefvliegen graag in de winter, dat zou nog een aanwinst zijn in de border naast het paddenpoelbankje (ooit!). Komend jaar zaai en plant ik wat er nu nog ontbreekt, en wat ik al plantte is natuurlijk ook nog even onderweg voor de echte bloei – maar over een paar jaar zijn we rond. Het maakt me eerlijk gezegd niet zoveel uit of ik altijd iets bloeiends zie – ook zonder bloemen is er genoeg te genieten. Maar als ik toch de keuze heb kan ik net zo goed elke maand voer voor bestuivers regelen. Kun jij het jaar rond met bloemen in je tuin?

droomtuinieren deel 51: een vogelbuffet in de thuistuin

Mon, 05 Jan 2026 19:37:35 GMT

Wat zou ik graag mijn huisje in de sneeuw zien nu… maar voorlopig is het te glad om erheen te fietsen, zelfs tussen de buien door. Ik ga thuis in de warmte aan een bloesemboog-ontwerp werken, en het uitzicht is daar ook heerlijk, vooral met de pimpelmeesjes die zich tegoed doen aan de pinda’s in het gazen voerhuisje. De bladeren van de zwartmoeskervel at ik in de zomer (beetje selderijachtig) en nu pronken de anderhalve meter hoge stengels met hun bloemschermen vol zaad naar alle vogeltjes alsof ze Alice in Wonderland roepen: eet me, eet me! Achterin de tuin is er een bessenbuffet aan hulst en liguster, en her en der krabben en woelen vogelpootjes om ander eetbaars te scoren. Deze tuin mag weinig zon krijgen, maar voor diertjes is er is genoeg te halen. Op de veranda staan - in de kou maar wel achter glas - de nodige planten die een piepklein beetje bescherming mogen, waaronder twee lievelingen samen in een pot: sphaeralcea’s, abrikooskleurig en koraal. Noem het een schijnmalva of een mini-lavatera, zoek ze en ze zijn uitverkocht of uit het assortiment - maar vind ze en word verliefd. Half winterhard en zonliefhebber dus hier nooit beland in de tuin, maar met een beetje aandacht een droomplant in een pot – op de foto zie je ze in zomerkleuren. Ik hou van ze op dit plekje, maar wanneer ze wat groter zijn wil ik experimenteren met vermeerderen en ze ook in de droomtuin aanplanten. En hoewel ik vind dat elke plant minstens twee en liefst nog meer doelen mag hebben (zoals eetbaar, ondersteunend én mooi bijvoorbeeld), kan ik voor deze mooierd alleen maar ‘mooi’ verzinnen. Maar dan wel zó mooi, dat mooi genoeg is…

Geen ruimte meer voor een bloesemboogverhaal: volgende keer verder!

droomtuinieren deel 50: theetje uit een tuin met niks

Tue, 30 Dec 2025 19:31:50 GMT

Theetje uit een tuin met niks – of hoe je altijd wel iets kunt oogsten. Vandaag verwerk ik de eerste kruidenoogst uit de droomtuin. En omdat de ‘echte’ kruidentuin nog maar in aanleg is, is ‘oogst’ gewoon dat wat er stond. Ik oogstte vanaf juli, tijdens het ruimen en snoeien. En tot het huisje aan de binnenkant klaar is, droog ik de oogst thuis: in bosjes binnen of buiten, of los in kistjes met gazen bodem (zoals bollenkistjes). Ik heb ook elektrische voedseldrogers, maar met kruiden heb ik nooit haast, dus dan liever zonder stroomverbruik. En kijk, mijn eerste tuinthee: braamblad, brandnetel, vijgenblad en munt. Uit de thuistuin mag daar nog zwartebessenblad bij, en van wildplukoogst vlierbloesem en madelief. Beetje fruitig, beetje fris, beetje zoet, beetje bitter: een mooie melange zomaar cadeau!

droomtuinieren deel 49: winters zicht

Fri, 26 Dec 2025 19:26:06 GMT

Een rustige kerstdag, met droog weer: perfect voor de tuin. Het is heerlijk stil en zo koud dat je vanzelf doorwerkt ��. Ik tut een beetje in het rond, zie van alles nog fris groen zijn en snoei verder aan het gekapte hout. Volgende maand gaan we een begin maken met de takkenril: steeds twee dikke takken of paaltjes tegenover elkaar, over de lengte van de erfgrens, waartussen snoeihout een plek vindt en daarmee allerlei levends een huisje. Natuurlijk kunnen daar ook boompjes (al dan niet afgezaagd) voor gebruikt worden, en toevallig staan er al aardig wat op een goeie plek ervoor. Het is fijn zoveel mogelijk in eigen tuin te kunnen gebruiken, al dump ik de takken met stekels van braam en vuurdoorn liever op de gezamenlijke composthoop. Een eigen composthoop zal er ook gaan komen, tegen de achtergrens – maar nu nog niet. Ik plant eindelijk mijn duindoornechtpaar, in het begin van het vogelgebied, na maanden in de tijdelijke bak. Sommige dingen zijn makkelijker als je door de kale bomen het bos weer ziet ��. Of ze hier genoeg zon krijgen, en of de grond helemaal naar hun zin is? We gaan het merken, het experiment is de moeite waard. Duindoorn is zo’n uitzaaiende enthousiasteling dat een tikkie minder juist fijn is… Ik hoop op precies genoeg vogelpret, lekkere stekeltakken voor nestelplaatsen én privacy, en duindoornbessen vol vitamines en fijne olie toe!

droomtuinieren deel 48: bladskeletten

Mon, 22 Dec 2025 19:20:44 GMT

The body content of your post goes here. To edit this text, click on it and delete this default text and start typing your own or paste your own from a different source.

droomtuinieren deel 47: welke plant levert welk mineraal?

Fri, 19 Dec 2025 19:14:40 GMT

Over de voedselpompen in mijn tuin: ook daar moet ik bij het maken van mijn plantschema keuzes maken. Ik heb geen idee of mijn tuin altijd alle mineralen nodig heeft, maar daar ga ik voor het gemak maar even van uit. Dus kijk ik wat er al vanzelf groeit: brandnetel en een klein beetje heermoes. En na de grote snoei- en opruimbeurten ook zevenblad. Vervolgens vul ik die drie aan met de kruiden en andere planten die bij mijn kleurige en culinaire tuinwensen horen én ook voedselpomp-eigenschappen hebben: pastel goudsbloem, bieslook, kamille, terracotta duizendblad, paardenbloem, lichtblauwe smeerwortel, bronzen venkel en rozerode wilde peen.

Van die hele verzameling zoek ik op welke mineralen ze leveren, welke ik dan nog mis en door welke andere voedselpompplanten die geleverd worden. En omdat je daarbij altijd meer mogelijkheden hebt kies ik dan precies de planten die ik mooi vind. Zo kwamen er bergsteentijm, klaver, komkommerkruid en mosterd bij. En zelfs peterselie, hoewel ik dat niet echt lekker vind en zelden gebruik. Maar hij haalt wel veel magnesium naar boven voor me, en dat vertikken die andere (en hij is blij met mijn keuze, want hij groeit als een malle)!

droomtuinieren deel 46: planten als voedselpomp

Tue, 16 Dec 2025 19:07:41 GMT

Ik ontwerp in stapjes, met veel observeren tussendoor. En dat is zelfs met dit weer heerlijk, met een theetje erbij en een plekje op het stapelmuurtje met een krant als kussen! Toen ik begon met deze droomtuin keek ik eerst naar wat er al was – en wat mocht blijven. Wat er al was vertelde me iets over de bodem en de ligging. Wat mocht blijven was het gevolg van mijn tuinwensen. Bij tuinieren met de natuur mee zorg je ervoor dat je naast je tuinwensen (want lekker, mooi, nuttig of noem maar op) altijd ondersteunende planten kiest die helpen je wensplanten zo gezond mogelijk te houden. Stikstoffixeerders en insectenlokkers dus. Maar er is nog een derde soort ondersteuners: voedselpompen. Hun diepe wortels halen voedingsstoffen van heel ver naar boven, van wortel naar blad, en na het afsterven van dat blad… naar de grond. Laat liggen dus, dat blad! Ik bezem met mijn nieuwe bezem alles van het pad naar de borders, waar het lekker mag verteren en teruggeven aan de bodem ��.

Er zijn veel verschillende soorten voedselpompen, dus je kunt fijn kiezen wat je mooi vindt, en ze halen allemaal verschillende combinaties voeding naar boven. En sommige zijn heel precies en doen er maar eentje. Zoals goudsbloem, die vooral fosfor omhoog haalt, terwijl de brandnetel je minstens zeven mineralen cadeau doet. Even doordenken op deze manier: planten die vanzelf in je tuin komen of het heel goed doen, doen dat niet voor janjoker. Soms is er een reden die we nog moeten ontdekken, soms is er een tekort aan bepaalde mineralen in de bovenste laag van je grond. Dan kan er een plant gaan groeien die ze voor je omhoog kan halen uit een dieper gedeelte. Is het tekort opgelost, dan zul je die plant ook meteen minder zien. Daarom zie je in de ene tuin veel brandnetel, en bij de buren nauwelijks - maar wel weer weegbree en zuring. Kun je overigens ook lekkere soep mee maken ��.

droomtuinieren deel 45: planten als insectenlokkers

Wed, 10 Dec 2025 19:02:01 GMT

Zaadjes uitzoeken aan de keukentafel! De bonen die ik wil als stikstoffixeerders, bijvoorbeeld. En ook een andere soort ondersteunende planten: de insectenlokkers. Minstens 90% van alle insecten in de tuin zijn ook voor ons nuttig – als bestuiver of als opruimer. En hoe meer verschillende insecten worden aangetrokken, hoe meer insecteneters er zullen komen – vogels en vleermuizen. Die op hun beurt ook nog muggen, rupsen, kevers en slakken opeten zodat de boel in balans komt. Ik wil ze allemaal! Bij het maken van een plantschema hoort dus ook een lijstje van insectenlokkende planten die passen bij de lichtval en grondsoort van mijn tuin. En daaruit kies ik lievelingen: voor mij zijn dat paardenbloem, alsem, cosmea, duizendblad, kamille, madeliefje, engelwortel, klimop, mosterdblad, judaspenning, bergsteentijm, salie, munt, oregano, kievitsbloem, wilde peen, rucola, tijm, brunel, boerenwormkruid, venkel en knoflook. De helft is al aangeplant als vaste plant, de rest is eenjarig en zaai ik in het voorjaar. Zevenblad is ook een goeie, en die groeit er al gratis ��.

(wil je ook, dan kun je ook kiezen voor andijvie, kardoen, sla, distels, schorseneer, korenbloem, koninginnekruid, margriet, moederkruid, strobloem, chicorei, zonnebloem, hulst, koriander, dille, kervel, broccoli, bloemkool, kool, raapstelen, knolraap, muurbloem, pinksterbloem, dovenetel, hondsdraf, uien, aardpeer, pastinaak, selderij, kervel, radijs, pinksterbloem, wouw en tulp. Vergeet niet als het om moestuingroente gaat om er minstens eentje in bloei te laten schieten: je hebt bloemen nodig! Dan worden de groenten meestal minder lekker, maar de bestuivers des te blijer: eerlijk delen van je oogst dus!)

droomtuinieren deel 44: olijfwilgen

Sat, 06 Dec 2025 18:57:08 GMT

Vandaag plant ik de eerste van mijn twee zilverbessen, op de grens van het vogelrustgebied achter mijn tuin. Behoorlijk saaie struiken in mijn beleving, maar waanzinnig nuttig voor je grond, je vogels, je insecten: kortom voor je hele tuin. Deze twee bestuiven elkaar en worden ook wel olijfwilg genoemd (eleagnus ebbingei en ebbingei the hague). Het bijzondere is, dat ze precies omgekeerd vruchtdragen: de The Hague in het voorjaar, de ander in het najaar. De bessen zijn ook voor ons eetbaar - maar ik vind ze meer om toch nog iets te hebben bij een hongerwinter ��, vaak behoorlijk wrang (tenzij in jam met suiker natuurlijk), maar daar verschillen de meningen over. Ik plant ze vooral voor de vogels, én omdat ze ook doodleuk in de schaduw groeien, én voor hun enorm ondersteunende functie voor alle andere planten in mijn tuin. Olijfwilgen zijn stikstoffixeerders. In de kleine knolletjes aan hun wortels leven bacteriën die de stikstof uit de lucht doorgeven aan de plant, in ruil voor suikers – een prachtig systeem. Het afgevallen blad (of de afgestorven plant) brengt de stikstof ook in de grond. Stikstof: da’s de N in de afkortingen op je kunstmestverpakking - die dus nergens voor nodig is met een olijfwilg in je tuin. Of met een van de andere stikstoffixeerders: ik kies ook voor blauwe regen, duindoorn en klaver, terwijl ik om de rozenpoortjes later ook verschillende soorten bonen ga laten slingeren. Die bonen worden dan de zeldzame eenjarigen in mijn vaste-planten-tuin, en ik laat de wortels ervan in de grond afsterven na de oogst, zodat alle daarin opgeslagen stikstof in de grond terecht komt.

(Voor wie meer keus wil: brem, goudenregen, lathyrus, robinia en lupine doen ook op die manier hun best voor je tuin!)

droomtuinieren deel 43: sering en magnolia

Tue, 02 Dec 2025 18:53:04 GMT

Kijk nou, hoe mooi tegen de winterlucht: die laatste seringenblaadjes en de enkele vijg, en dan de allereerste babyknopjes van de sering erbij! En de voorjaarsverrassing zit ‘m hier in de kleur want ik heb geen idee… en ik hoop echt echt echt dat het geen knalroze wordt maar verder is alles mooi. Vandaag verzamel ik wat vijgen die op de grond vielen (niet zoet, wel lekker) en een paar handenvol magnoliablad. Die laatste geven zulke mooie bladskeletten als het bladgroen verdwenen is – je kunt ze ook kant-en-klaar kopen als bloemistenmateriaal, en ik bedenk me ineens hoe mooi je daarmee zou kunnen gelliprinten. Alleen: het recept wat ik heb om het bladgroen te verwijderen gaat uit van versgeplukte bladeren… niet de geraapte herfstversie ��. Maar ik ga het gewoon proberen, en anders is er volgend jaar weer een kans.
Met magnolia heb ik mijn hele leven al een moeizame verhouding: er stond er eentje in een van de buurtuinen uit mijn jeugd en ik vond ‘m een beetje raar en afstandelijk, niet mooi met die kille bloemen voordat er blad is. Maar het laatste jaar, langzaamaan verovert ze me een beetje. Als eerste natuurlijk door hier gewoon in mijn tuin te staan, en omdat ik weet dat de bloemen van sommige soorten rauw heerlijk smaken, en je er ook nog fijne gefermenteerde siroop van kunt maken. En dan nu die bladskeletten…

droomtuinieren deel 42: hazelnoot en vogelbosje uitgraven

Sat, 29 Nov 2025 18:48:15 GMT

Opruimen, kleinzagen, verslepen… veel te doen de afgelopen week maar meestal kwam er net noodweer als ik tijd had – en andersom. Dus niet zo ver gevorderd als ik wil, en dat helpt niet bij mijn motivatie - maar er begint wel schot in te komen. Ik ontdek dat er ook takken op mijn vogelbosje tussen de heggen zijn gegooid. Op zich misschien een logische gedachtegang maar dat wordt daarmee wel in een klap zo groot dat de heggen ervan uitbuigen – en de nieuwe hazelnoot bedolven is. En dat vraagt dus weer om omzichtig weghalen zodat er geen nieuwe dingen knakken – op de foto zie je de bevrijde hazelnoot (met eromheen nu lekker veel wilgenmulch!). Verder gewoon kijken en tot rust komen hier, bijvoorbeeld door de beukenhaag in winterkleur, van twee kanten. Zo mooi hoe dat blad er de hele winter aan zal blijven – al is het dit jaar wat minder door de nodige vormsnoei. En dan nog even checken bij de logeerkamer: twee grote bakken waar alles even mag bijkomen als de definitieve plaats nog niet helemaal klaar is. De rozen en zilverbessen die vertraging kregen door het wilgenwerk, en de miniatuur gewimperde linde… ik verheug me op de volgende keer als ik in elk geval één van de zilverbessen kan planten. Het helpt om minimaal net zoveel tijd in te ruimen voor genieten als werken!

droomtuinieren deel 41: herstel

Thu, 20 Nov 2025 18:41:17 GMT

Twee dagen om af te koelen want een cursus te geven en dan eindelijk een hele middag kunnen werken aan de wilgenknotramp. Zul je altijd zien dat zoiets gebeurt in heel drukke weken – want volgende week is er ook weinig tijd. Nu zagen en slepen en nog meer zagen en slepen. Eigenlijk is er weinig beter om je frustratie kwijt te raken: aan de slag kunnen tot je helemaal uitgeput bent. En ik ben er nog niet, maar de jonge kruidenplantjes zijn vrijgemaakt – ik ga naar huis zonder om te kijken.

De volgende dag zie ik dat er het nodige geknakt is. Ik graaf niks uit want de wortels kunnen hopelijk veel hebben, en ik ben blij met veel bemoedigende woorden van anderen na het vorige blog dat veel zich kan herstellen: de natuur is sterk! Hier en daar schud ik de platte een beetje op en ik geef alles in gedachten een extra peptalk. Op hoop van zegen. Ondertussen zegent het werkelijk – het miezert, als een extra borrel voor de geblesseerden. Het meeste van wat er nog bloeide, bloeit niet meer, maar ik ontdek zowaar nog een paar lavendeltjes: dappere dodo’s. Die tuin weet me altijd toch weer blij te maken. Ik ben een beetje tot rust gekomen.

De komende weken wordt het verder takken wegwerken, tot alles op maat is voor de komende takkenril.

Twee weken geleden zwichtte ik voor een hebberigheid-aankoop: een oplaadbare snoeizaag – zeg maar een minikettingzaag. Om die vervolgens toch nog even thuis te laten, want eigenlijk schrik ik er toch voor terug. Een kettingzaag: kan het enger? Horrorfilm en ook een beetje hetzelfde gevoel als toen ik (twintig jaar geleden na een scheiding) mijn eigen klopboormachine kocht: herrie en kracht en gewicht en brrrr – maar vervolgens alleen maar voordelen. Nu weer: de bedolven kruidentuin smeekte om actie én om de kettingzaag, en ik was door mijn koudwatervrees heen. Elk nadeel…

droomtuinieren deel 40: rozen en een ramp

Tue, 18 Nov 2025 18:35:53 GMT

Rozen en een ramp…
Mijn rozen zijn aangekomen! Zoals het hoort kersvers uit de kwekerijgrond, met kale wortel – en dan moeten ze dus snel weer geplant worden dus hoppa, op de fiets. Als ik bij de tuin kom, zie ik ineens… iets niet. De wuivende krulpluimen van de wilgen ontbreken en even gaat er een steek door me, toch al zo gewend. Maar het resultaat is heerlijk, ik word blij van de mooie gezonde knotten en al het licht dat nu in de hele kruidentuin kan komen: de wilgen zijn geknot! Ik pak de doos rozen onder mijn arm en loop de tuin in.

En daar ligt de ramp. Alles wat er geknot is, vier meter lange en twee meter brede vuistdikke takken-met-zijtakken, gestapeld op een enorme berg… boven op de nieuwe aanplant van de kruidentuin. Ik weet van schrik niet wat ik moet doen en of ik het goed zie. Ik werk me via de border naar de andere kant maar het is echt waar, er steken nog net een paar van de bemoste paadjes onderuit. Gewoon het werk van zoveel uren hier en honderden euro’s aan plantjes, en vooral: al mijn plezier. Weg.

Ik haal de bovenste twee takken weg en leg ze naast de geknotte wilgen (want daar, in díe tuinhelft had ik er plaats genoeg voor gelaten). De derde tak krijg ik nauwelijks van zijn plek, zo groot en zwaar. Ik heb geen illusie meer dat daaronder nog iets rechtop staat. En dat terwijl sommige kruiden een halve meter hoog waren, en bloeiden: hoe kun je dat niet zien?

Ik ga naar huis om een kettingzaag te regelen. En een potje te huilen. Oh nee: eerst de rozen. Ik zet er twee in de grond en de rest tijdelijk in de plantenbak naast de deur van het huisje. Beetje op nu, ik voel me lamgeslagen en kan niet goed meer denken.

Ik neem op de terugweg alle lege bloempotjes mee voor See Lab Garden (ofwel kwekerij de Verwondering, misschien ken je ze van lekkernassuh ). Die kunnen ze goed gebruiken – zit er toch nog iets goeds aan vandaag. Bluh!!!!

droomtuinieren deel 39: storm en regen

Fri, 14 Nov 2025 18:29:17 GMT

Dwars door regenbuien en windkracht vijf – niet mijn favoriete werk maar door de drukte kon ik de hele week al niet naar de tuin. Eenmaal daar is het fijn. Ik zet mijn splinternieuwe stormlantaarn (hoe toepasselijk!) op de tafel en ja, zelfs op een ouwe tafel, met een vloer die open ligt tussen het fundament, tussen de troep, voelt het een beetje thuis met zo’n warm lichtje. Ik loop de tuin langs en zie hoe alle nieuwe dingen er lekker fris groen bij staan, in tegenstelling tot de rest waar de herfst zich duidelijk laat zien. Net om de hoek van het hekje vind ik plantjes: twee margrieten en drie vetplantjes die een tuinbuur me schonk na Operatie Steenbreek van Duurzaam Den Haag: hoe fijn!

Als laatste zie ik de oude regenton helemaal vol staan, en dat is heerlijk. Wanneer het wat droger is, ga ik ernaast een plekje maken voor een van de nieuwe tonnen, want nu kan het: afgelopen week is er een dakgoot gemaakt aan de achterkant van het huisje! De goot aan de voorkant plus de twee bijbehorende tonnen moeten nog even wachten tot de betonnen muurtjes op die plek gesloopt zijn, maar nu ben ik ook tegen tijden van droogte gewapend voor de nieuwe aanplant. Lastig voor te stellen nu ik loop te baggeren hier :D.

droomtuineren deel 38: drie krulwilgen

Mon, 10 Nov 2025 18:23:32 GMT

Binnenkort worden de drie krulwilgen en de es aangepakt. Ze zijn veel hoger geworden dan wenselijk of toegestaan op het complex. De es is zeer waarschijnlijk als zaailing-sprietje bij het schoffelen over het hoofd gezien zodat nu de halve buurtuin erdoor in de schaduw ligt. De wilgen… ik neem aan dat ze bewust zijn geplant (hoewel ik me ook kan voorstellen dat iemand drie paastakken in de grond stak – wilgen wortelen zo enorm makkelijk!). Ze maken mijn tuin herkenbaar uit de verte met hun grote krullenpluimen wiegend boven tuin en pad: ooit geknot maar inmiddels zijn de wilgentenen erboven zo lang en polsdik uit verhouding, dat de bomen kunnen scheuren door het gewicht. Door de eerdere verwaarlozing van de tuin werd me hulp toegezegd voor het verwijderen van het viertal toen ik alles overnam – en in mijn zucht naar zonlicht voor de kruiden kon ik daar bijna niet op wachten. Toch zijn de wilgen zo mooi… en ook nuttig.

Als ik bij het wieden in de kruidentuin een paar paddenstoelen zie, overdenk ik alles. De paddenstoelgroei kan door schaduw komen, maar ook door vochtigheid. En als wilgen íets goed kunnen, is het vocht op je land reguleren. Overal waar je het niet drassig wilt hebben, plant je (desnoods tijdelijk) wilgen. Haal ik mijn wilgen nu weg, dan levert dat zon op maar mogelijk ook meer vocht in de bodem – en daar zit ik niet op te wachten. Ik mail de beheerder dat ik heel graag de wilgen geknot wil, in plaats van omgehakt. Zo kunnen de wortels hun werk blijven doen. En ja, het scheelt een beetje plek in de tuin, maar dat heb ik er graag voor over. Zeker omdat de geknotte tenen later ook fijn vlecht- en vulmateriaal voor de takkenril vormen, en omdat je stekwater kunt maken van de bast, en zelfs pijnstillers (daar maakten ze aspirine van!). En oh ja, die knoestige knotten vormen natuurlijk schuilplekjes voor allerlei wriemel-kriebel-biodiversiteit: welkom!

droomtuinieren deel 37: het printlaantje

Thu, 06 Nov 2025 18:09:31 GMT

Begin november de een na laatste plantronde, vóór de winterkou. Vanaf de gingko in de linker voorhoek zet ik langs de buurschutting naar achter toe nog meer planten voor het botanisch printen: clematis armandi apple blossom, geranium espresso, en (met dank aan Elly Poldervaart Sekeris die me het printen leerde en me liet kennismaken met twee bijzondere soorten op haar balkon:) een kruipende variant van de heksenstruik loropetalum en de hemelse bamboe nandina. Die laatste twee naast elkaar, want ze kunnen allebei wel een strodekentje gebruiken als het gaat vriezen. En hoewel ik het zoooo moeilijk vind me nu in te houden, zal ik de twee soorten eucalyptus die alles compleet maken pas in het voorjaar bestellen en planten – die beginnen toch graag op een warmer moment.

Ik verheug me op mijn printlaantje, én op het moment dat ik meer tijd heb om er ook echt iets mee te doen – maar de voorpret alleen is ook al heerlijk!
Bij het naar huis gaan nog even allerlei blad geplukt en geraapt: mooi voor een tijdsbeeld van de start van deze tuin, ik ga er morgen mee leren gelliprinten bij Jet Kruijt in De Kust .

droomtuinieren deel 36: observeren en genieten

Sun, 02 Nov 2025 18:02:20 GMT

Tussen de buien door naar de tuin, met een megazak cacaodoppen achterop. Daarmee wil ik later tussen de kruidenplantjes de aarde bedekken zodat er daar niet te veel ongewenst groen gaat overwoekeren. Ik verplaats wat losse planten die naast de regenton wachten op hun definitieve plek, zodat er gewerkt kan worden aan de achterste dakgoot. Eigenlijk moet ik ook twee stoeptegel-stapelmuurtjes verplaatsen zodat er ruimte komt rond de es die moet worden gekapt, maar ik heb het even gehad. Het is een drukke week met twee workshops, de winkelwoensdag en het verwerken van kweeperenoogst, dus ik kies voor observeren en genieten. Wat in mijn ogen misschien wel de twee belangrijkste handelingen zijn binnen de tuinieren-met-de -natuur-mee :D.

Ik loop alles langs en zie dat, op het oesterblad (kwijnend) en de knoflookmosterd (weg) na, alle nieuwe aanplant het goed doet. Lavendel en salies nog een beetje bloei, en ik vind de laatste braam van het seizoen. Twijfel of ik de groene kleine vijgen nog zal plukken om te konfijten samen met het blad, maar ik laat ze nog even. Misschien laat ik ze liever gewoon hangen voor de vogels. Eten vogels onrijpe vijgen? Overal komt brandnetel en zevenblad op (en op een doodenkel plekje heermoes). En ook die drie laat ik lekker hun werk doen. Ze mogen later kapotvriezen, of ik zal ze plukken en laten vallen als mulch (chop-n-drop), dus hoe groter, hoe meer mulchblad!

Op weg naar huis een regenboog dwars door de fonteinen in het Zuiderpark. De pot met goud in de vijver mag blijven waar hij is… ��

droomtuinieren deel 35: gingko

Fri, 31 Oct 2025 17:56:53 GMT

Hoe jammer: de nashipeer in zuilvorm is niet meer leverbaar. Misschien later weer, maar ik heb het voor nu maar losgelaten. Ik heb zoveel plannen en ideeën, maar totaal geen haast. Het komt zoals het komt…

Vandaag trof ik bij aankomst een lief cadeautje aan van een vriendin die in de buurt was: een nestbuideltje voor kleine vogels. Hij hangt nu in de sering, half verstopt tussen de takken en zichtbaar vanuit het raam – en daar hangt hij perfect!

Ik plant een paar dingen in de linkervoorhoek: aardbeienmunt en sinaasappelmunt voor de thee, smeerwortel (eentje met prachtig porseleinblauwe bloemen) voor helende zalf én lekker veel bladoogst om mee te mulchen, en… een gingko. Natuurlijk voor het prachtige blad, waarmee je ook heel mooi botanisch kunt printen: bladeren plat op voorbewerkte stof leggen, heel strak rond een stok oprollen en laten stomen boven kokend water. Het bladpigment laat dan los en hecht zich blijvend aan de stof – en het kan ook op papier en keramiek! Het is een precies werkje en alleen sommige bladeren geven bijzondere resultaten… waaronder dus de gingko. Ik wil hem klein houden, maar dat is niet moeilijk omdat hij zo heel erg langzaam groeit. Hij staat nu trots te pronken met zijn mooie gele blad zichtbaar dwars door de beukenhaag: ik ben er heel erg blij mee.

droomtuinieren deel 34: vintage kleuren en paddenpoeldromen

Mon, 27 Oct 2025 17:51:26 GMT

Het ooit donkergroen geschilderde hout aan de buitenkant van het huisje is verweerd en verschoten tot bijna blauwig… dus neem ik een emaille emmer mee van huis voor een perfecte vintage petrolkleur. En ja, dat wordt het wel, als tweede verfkleur dicht genoeg bij het groen om te harmoniëren met wat nog niet overgeschilderd is (en misschien wel nooit wordt). En prachtig bij het nieuwe crème, de oude muren, de grijstinten van de korstmosjes én de emmer natuurlijk.

Het observeren doe ik steeds vaker vanaf het linkse stapelmuurtje, en ook vandaag merk ik dat het niet ‘gewoon’ een halfschaduwplekje is. Het voelt er zo prettig en is eigenlijk het perfecte plekje voor het toekomstige paddenpoeltje… waar ze zich kunnen warmen in de zonnestralen. Er ligt zelfs al een prachtige steen precies voor dat doel ��, zo komt alles bij elkaar. Als de dakgoten gemaakt zijn en de nieuwe regentonnen net om het hoekje staan, kan ik het overschot via een waterloop van oude dakpannen erbij leiden, zodat er ook plaats komt voor wat liever vochtige voetjes heeft zoals Japanse gember, wasabi en groot hoefblad, en wellicht zelfs zwarte bes. En als ik het paadje verleg naar langs de buurschutting waar nu nog de es-zaailing staat, kan het natte gebied aansluiten op het huisje – dan struikelt niemand over de waterloop, en kan de beplanting meteen mooi de regentonnen verstoppen.

En dan net op het droge een bankje voor de ontwerper, met stapstenen bereikbaar. Om zo blij van te worden dit!

droomtuinieren deel 33: van rozen en bottels

Fri, 24 Oct 2025 17:46:23 GMT

In november kunnen ook nog rozen worden aangeplant en als er íets past bij dit lieve huisje zijn het wel rozen… Rozenkwekerij Belle Epoque heeft heel veel adembenemend moois en ik heb er vijf besteld. Er komt in elk geval eentje die in de beukenhaag mag klimmen bij de ingang, en eentje bij hazelnoot en framboos. Ik wil er een laten slingeren over een van de poortjes links (die alleen nog in mijn hoofd bestaan), en een flinke ramblerroos mag over het dak van het huisje. De laatste van de vijf mag een oude boom in boven de aanstaande takkenril, en aangezien daar nu nog een enorme berg takken bovenop een uit elkaar gevallen bloembak ligt zal ik hem voorlopig even een tijdelijk plekje geven.

Ik val altijd heftig voor witte of abrikozige rozen, waarbij geur essentieel is en botteltjes een flink extraatje. Zo jammer dat het laatste bij het veredelen vaak verdwijnt, maar van deze vijf hebben er twee lieve botteltjes. En dan hebben we het alleen nog maar over de toekomstmuziek… onder alle woestenij kwam immers ook een rozenstruikje tevoorschijn, tegen de gevel naast het raampje. En daaraan ontdekte ik zojuist… bottels!

droomtuinieren deel 32: een halve kruidentuin

Tue, 21 Oct 2025 17:38:27 GMT

De helft van de kruidentuin is beplant! Er kwamen twee salies (Nazareth en Berggarten), kerrieplant, olijfkruid, franse dragon en citroenverbena (met geel blad!) bij. Achterin nog twee salies-voor-het-mooie (prachtig paarse Amistad naast donkerrode Royal Velours). Op de lege plekken ertussen plant ik in november knoflook, met de broedbolletjes die de imker me schonk. Zeker aan de voet van de bomen, want ook al ziektewerend. De rest van de kruiden wacht tot het voorjaar, wanneer de wilgen geknot zijn en er niemand meer door dat stuk tuin hoeft te banjeren, en het ook weer voorjaarswarm wordt. Tussen de ronde kruidentuin en de omzomende beukenhaag ligt het stuk voor de hogere planten, en dat kan ik zodra het knotwerk achter de rug is wél meteen deels inplanten. Als eerste natuurlijk mijn abrikozenboompje dat al een paar jaar kwijnt in de thuistuin. Maar ook een nieuweling: een zuilboompje ofwel ballerinaboom die niet breder dan 30 cm gaat worden, met de peren vrijwel tegen de stam aan. Het wordt de Benita, een kruising tussen een nashipeer en een gewone peer – lijkt me perfect in de kimchiworkshop!

droomtuinieren deel 31: veldjevol duizendblad

Sat, 18 Oct 2025 17:33:00 GMT

Duizendblad is een fijne plant bij elk tuinontwerp, door de ondersteuning die hij kan bieden aan de rest van de tuin. Insectenlokker bij uitstek, als voedselpomp mineralen naar boven halend, snelle groeier waar je ook mee kunt mulchen zodat de aarde hoe dan ook bedekt blijft, zowel bloem als blad kunnen vers in salades en gedroogd in thee, geneeskruid… noem maar op. Ik voeg bij dat rijtje ook ‘schoonheid’ sinds ik de terracotta variant ontdekte – al weet je bij kleurvarianten nooit helemaal zeker of al die fijne eigenschappen in dezelfde sterkte zijn mee-ontwikkeld. Ik waag het erop en plant ze gemengd met twee soorten echinacea aan, de rode pallida met de hoepelrokjes en een witte. Als het lukt zoals ik in mijn hoofd hebt, zullen de echinaceabloemen zo’n 10 centimeter boven de aaneengesloten laag duizendblad zweven… hoe leuk zou dát zijn! We gaan het ontdekken.

En omdat elke boom altijd wel gebaat is bij een beetje duizendblad aan de voet, plant ik dit veldjevol precies tussen appel en magnolia, achter de lavendel (die van zichzelf ziekte- en plaagwerend is, en daarom door de hele kruidentuin mag slingeren).

droomtuinieren deel 30: bergen troep

Wed, 15 Oct 2025 16:16:50 GMT

Boeidelen op het dak aan beide kanten! Ik wil graag dicht bij de oorspronkelijke verfkleuren blijven, maar op advies van de schilder kies ik voor romig crème in plaats van het harde wit, en dan in mat – echt mooier bij de oude muren en dakpannen.

De berg rotzooi voor het huisje wordt weggesjouwd en gesorteerd: oud hout mag weg, los mos op een hoopje, bemoste stenen hier en bemoste tegels daar! Er ontstaat een nieuw stapelmuurtje waar ik van af kan pakken voor de randjes in de kruidentuin. En die kruidentuin schiet op: een kwart is nu ingeplant, vanaf het huisje gezien oplopend in hoogte. Je vindt er peterselie, hertshoornweegbree, wilde rucola, kruipmunt en sinaasappeltijm vóór griekse bergthee, oesterblad, oregano en za’atar. Daarachter bergsteentijm en tijm. En ondanks de grijze lucht geef ik alles flink water uit de regenton, vooral de plantjes die nog niet in de grond zitten - in pot drogen ze zo snel uit door de wind, zeker als voorspelde regenbuien weer vrolijk overwaaien. Ik kan pas overmorgen verder, met vaste stengel-ui aan de voet van de magnolia, en met de rest…

En dan, vlak voor ik opbreek, springt er een grote pad voor mijn voeten weg, met een prachtige geelgroene tekening. Hij blijft even rondkijken voor hij loom het groen inspringt met enorm lange achterpoten, maar jammer genoeg net niet loom genoeg om mij een foto te laten maken. Echt zo blij met die onverwachte gast! Het voelt als een soort voorproefje, want een paddenpoeltje staat op mijn verlanglijstje…

droomtuinieren deel 29: dicht voor de winter!

Sat, 11 Oct 2025 16:11:19 GMT

De tweede Dag van het Dak. Om negen uur staat een van de dakmannen bij me voor de deur thuis met zijn bus om de drie regentonnen op te halen, en heb ik eindelijk mijn badkamer terug waar ze al meer dan een maand bivakkeren :D. Hij neemt ook het oude ijzeren tafeltje met marmeren blad mee dat al jaren achter in mijn tuin mooi staat te zijn met oud emaille erop… dat mag verhuizen naar de andere tuin, dan heb ik daar ook een buitentafeltje. Wat een heerlijkheid deze onverwachte vervoershulp! Ik volg later op de fiets, nog wat plantjes in mijn fietstassen en tref een dak aan waarop druk gewerkt wordt. Ik help eerst de nieuwe regentonnen uit hun plastic jas, zet daarna alle plantjes met pot en al op hun voorlopige plekjes, en ga zittend op het stapelmuurtje de hele boel observeren. Alle zwaar bemoste stenen en stoeptegels van het dak liggen op een berg met andere troep voor het huisje en ze zijn echt meer dan prachtig… dat inspireert! Dus even later sjouw ik weer heen en weer om die stenen als bemoste randjes tussen de paden in de kruidentuin te leggen, als grens tussen de verschillende plantvakken. Zo’n ongelofelijk cool gezicht! Zowel de tegels van de paadjes als de stenen van de plantvakken zullen later nog definitief wat verdiept gelegd worden, maar voor nu ben ik heel erg blij met het resultaat.

En nog blijer met het totale resultaat van de dag: de dakbedekking zit erop, aan de zijkanten ook al afgewerkt, én… (tadaaaaaaa) alle ruitjes zitten in het grote achterraam, met prachtige versteklatjes. Dicht voor de winter!

droomtuinieren deel 28: het dak eraf

Thu, 09 Oct 2025 16:06:11 GMT

Jaaaaaa, zo lang gewacht voor mijn gevoel maar nu dan echt: het dak! Vandaag begint het, en ik ben er niet bij want het is precies op een van de dagen dat ik mijn cursus Geluk in je Voorraadkast geef. Met deze keer twee enthousiaste cursisten die drie weken elke week een dag komen leren wecken, fermenteren, inmaken en voedseldrogen. Superleuk en lang tevoren gepland, dus ik moet even pas op de plaats maken terwijl Nino, Roger en Thomas zich uitleven op het dak. Maar de update na de eerste dag is veelbelovend, en morgen zal ik er ook bij kunnen zijn.

Het dak: de zijkanten met bemoste pannen mogen zo blijven, maar de twee bovenste vlakken gaan een EPDM-laag krijgen, een soort stevig rubber wat ook als onderlaag voor groendaken wordt gebruikt. Heel grappig omdat juist het ouwe dak nu al groener dan groen is… alleen is het dan een oud stuk vrachtwagenzeil dat op zijn plaats wordt gehouden door stenen en stoeptegels, en dat alles begroeid met mos en aangewaaide planten. Als dat alles eraf is, komt er een lappendeken aan plaatmateriaal tevoorschijn en… gaat het regenen. Dus het zeil er weer overheen, en de mannen gaan binnen in het huisje verder met het maken van de nieuwe boeidelen, de houten randen die het dak aan de kopse kanten afsluiten. En als de regen aanhoudt, komen er meteen wat ruitjes in het grote raam! Morgen verder… en er is mooi weer voorspeld. Duimen!

droomtuinieren deel 27: korte metten met de vuurdoorn

Mon, 06 Oct 2025 15:59:55 GMT

Vandaag allebei mijn fantastische zoons op bezoek, die met vereende krachten de wortels van meerdere ongewenste struiken en boompjes de grond uit krijgen, dingen verplaatsen, het nodige grote snoeiafval wegwerken én het oude tafeltje van het zoldertje hijsen – zo heerlijk! Nu het lavendelhaagje staat ga ik gestaag verder met de hogere kruiden die in de luwte van de beukenhaag mogen: colakruid en citroenkruid (allebei artemisia’s, heerlijk in smaakwatertjes en het citroenkruid natuurlijk in alles), knoflookmosterd (een brassica met lekker eetbaar blad voor salades, het hele jaar te oogsten) en drie rood-bronzen venkels (lekkere, zachtgekleurde luchtigheid als achtergrond voor het duizendblad). Daarnaast een rozemarijn die hoog mag uitgroeien en een lagere stek die ik cadeau kreeg. Ik laat de hotsebotse tegelpaadjes even voor wat ze zijn: er is later tijd genoeg om die mooi vlak en stevig te leggen. Voor nu geldt: zoveel mogelijk plantjes planten en lekker laten wortelen.

droomtuinieren deel 26: hazelnoot en framboos

Fri, 03 Oct 2025 15:54:32 GMT

Na het uitstapje naar de bijenweide plant ik een van de twee hazelnoten. Die hebben altijd een bestuiver nodig – vaak staat er wel een in de buurt maar ik wil er toch twee verschillende planten, aan weerszijden van mijn verzonnen aanstaande ‘vogelhaagje’ tussen liguster en beukenhaag. De gele framboos van een enthousiast stekkende vriendin met groene vingers stond al weken te wachten in een bloempot in mijn thuistuin en mag nu ook de grond in – naast de hazelnoot, vlak voor de beukenhaag. Ik wil hem plat gaan leiden. Op het verlanglijstje nog een roze aalbes (mmm zo lekker!) als aanstaande frambozenbuurvrouw – precies onder de druplijn van de appelboom. Dat is een permacultuur-trucje: rupsjes die de appeltjes aantasten hebben liever de jonge scheuten van aalbesstruiken – die daar op hun beurt weer niet minder om groeien. Ik heb in mijn appeltjes nog geen rups-knaag-gaatjes gezien, maar als ik nou toch een bes wil planten, dan maar hier! (en als ik een aalbes wil planten, dan maar een roze toch? Net als de witte net wat zoeter dan de rode, en het mooist van alledrie!)

droomtuinieren deel 25: de bijenweide

Mon, 29 Sep 2025 15:49:53 GMT

Vandaag loop ik achter ‘mijn’ tuinenlaantje om, om het vogelrustgebiedje vanaf de andere kant te zien. Aan het eind van het eind eerst de bijenweide. De kasten staan ver van het pad zodat de bijen niet gestoord worden door wandelaars. Loop je erlangs naar het einde van de bijenweide, dan sta je aan het begin van het vogelrustgebied: verder lopen niet toegestaan! Vanaf hier loopt het achter de tuinen van mijn rijtje langs. De slootkant ernaast wordt door de gemeente onderhouden, maar helaas werd de laatste keer per ongeluk ook het vogelgebied meegenomen in de opruimdrift, midden in de broedtijd. Het is gemeld, en hopelijk genoteerd… ik ga duimen komend voorjaar en heel goed opletten – ik benoem mezelf tot vogelrustbewaker!

droomtuinieren deel 24: helpende handen

Fri, 26 Sep 2025 15:43:17 GMT

Op een zonnige dag breng ik op mijn fiets de tweede lading planten mee: een duindoornechtpaar (goed voor de gezondheid van mens en grond), twee hazelnoten (voor mij, vroege bijen en vogels) en twee soorten echinacea (voor de weerstand en de schoonheid). Echinacea weer van Kwekerij Bastin en de rest van Eetbaar Goed , ook al zo’n fijn adres. Ik zet alles op een voorlopig plekje, en dub nog wat over de extra lavendelplanten terwijl ik bijkom van het gesjouw.

Twee lieve vriendinnen komen langs; we hebben elkaar een tijd niet gezien en lunchen, drinken thee en kletsen bij. En vervolgens planten ze energiek en vakkundig de hele lavendelhaag – dichter op elkaar en een beetje verspringend, het wordt een lekker vol haagje. Alles krijgt flink water uit de regenton. Er is de komende weken flink wat regen voorspeld, dus beter kan niet… behalve dan voor de dakvernieuwing die ook binnenkort gepland staat ☹. Maar komt vast goed!

droomtuinieren deel 23: de eerste aanplant

Sun, 21 Sep 2025 15:36:47 GMT

Na heel veel ruimen en afbreken (en nog lang niet klaar) weer een mijlpaal: de eerste aanplant! Echt behoefte aan zo langzamerhand: is er iets leukers dan plantjes kiezen en bestellen? Ik wil heel graag een flink deel ervan aangeplant hebben voor het weer omslaat en de kou intreedt. Nu is de grond nog lekker zomers warm en kunnen de wortels even een spurt maken zodat alles goed aanslaat. Eenmaal voorjaar heeft alles dan een fijne voorsprong. Als eerste graaf ik gaten voor de lavendelhaag: vier keer verschillend lavendelpaars van dezelfde hoogte, die ik gemengd tot een haagje maak dwars door de tuin. Ik heb er iets te veel besteld, en nou twijfel ik tussen dichter planten, de haag iets verleggen of ergens anders nog een lavendelplekje maken. Wat een luxe als dat je zorgen zijn ��. Mooie stevige planten van Kwekerij Bastin , een Limburgse kwekerij die heerlijk ecologisch werkt, met een website met gevaarlijk mooie teksten, waar je verleid en verliefd wordt door alle bijzondere soorten. En ook nog van Arborealis , andere aanrader voor als het om biologisch, heel groot assortiment en permacultuur gaat. Vóór het haagje komen de kruidenvakken tussen paadjes, erachter allerlei groter spul: rozemarijn, engelwortel en artemisia’s. En een veldje duizendblad-met-echinacea waar ik me nu al op verheug!

droomtuinieren deel 22: de vlindertuin

Fri, 19 Sep 2025 15:30:15 GMT

Tijdens de meewerkochtenden krijg ik steeds meer beeld bij de projecten van de werkgroep Natuurlijk Tuinieren van Zonnegaarde. Zo hielp ik vandaag bij de vlindertuin: een stuk grond in de grote struiken- en bomenwal die het volkstuincomplex omzoomt. Langs piepkleine slingerpaadjes is hier vooral veel vlindervriendelijks aangeplant, allerlei verschillende waardplanten. Of juist niet aangeplant, maar verwelkomd, zoals de brandnetel. Langs de rand vind je als extraatje voor langslopende bezoekers een geurtuintje met kruiden op aanraakhoogte, en een bloemenklok. In de vlindertuin wordt tijdens de bloei zo min mogelijk gesnoeid en geruimd, en op andere momenten vooral om iedere plant en boom de ruimte te geven zich gezond te ontwikkelen – in de praktijk betekent dat hooguit woekeraars intomen en geknakte takken en afgestorven wildgroei van het paadje af tussen de beplanting werken – zo wordt alles weer voeding voor de rest.

droomtuinieren deel 21: bemoste paadjes in de kruidentuin

Mon, 15 Sep 2025 15:25:30 GMT

Gisteren stopte ik al mijn eerdere wensen in het voorlopige ontwerp van de kruidentuin, en vandaag ga ik het uitproberen. Ik kan het maar met de helft van de kruidentuin doen, omdat in het andere stuk binnenkort eerst de wilgen en taxus zullen verdwijnen – die klussen vragen om werkruimte en ik wil niet dat er takken op de nieuwe aanplant vallen...

Het is heerlijk dat er hier overal stapelmuurtjes staan van oude stoeptegels. Prachtig bemost ook nog… maar ik breek er nu toch eentje af om met de tegels paadjes te leggen in de kruidentuin. Ik wil in elk geval een lang sliertpaadje schuin door de tuin met een lavendelhaagje ernaast, en kortere paadjes vanaf het grote pad. En ik neem de tijd om het resultaat op me in te laten werken. Later, als alles naar mijn zin is, zal ik de tegels iets verdiept leggen, en vlak – de plantvakken zelf mogen glooiend blijven zoals ze nu zijn, het voelt alsof ik een bos instap.

Nu nog een goed huis zoeken voor de zware ijzeren bloembak-op-voet in het midden. Wellicht ooit een heuse fontein, met het gat in het midden? Vintage en een beetje industrieel: da’s echt te leuk om naar het oud ijzer te brengen, maar hier past hij niet tussen de kruiden…

droomtuinieren deel 20: appeloogst!

Fri, 12 Sep 2025 15:19:29 GMT

Een hele week niet op de tuin kunnen zijn… en ook dankzij het stormachtige weer ligt de grond bezaaid met valappeltjes. Ik snij er eentje door die nog helemaal gaaf is, en ontdek bruine appelpitjes. Dat is letterlijk heerlijk nieuws, want zolang de pitjes wit zijn, is het nog geen oogsttijd. Maar de appeltjes die nog aan de takken hangen, hangen daar stevig, dus met plukken wacht ik even. De appeltjes op de grond met aangevreten of beurse plekjes laat ik liggen voor vogels en insecten. De rest is vers gevallen en mag mee naar huis, waar ik ze weck tot appeltaartvulling, zo fijn om kant-en-klaar op de plank te hebben. Ik kies voor droog wecken zonder suiker, dus alleen appelpartjes, rozijnen en kaneel in de potten. Dit keer komt er niet een van de grote weckketels aan te pas, zo’n kleine hoeveelheid past in een gewone pan. Doekje op de bodem tegen het rammelen, schone jampotten vullen, afsluiten en in de pan minimaal voor ¾ onder water zetten, alles aan de kook brengen en dan 30 minuten laten doorkoken. Heel voorzichtig uit de pan halen - heet glas is zo kwetsbaar - en rustig laten afkoelen tot alles vacuüm trekt. Zo blijft de allereerste appeloogst uit mijn magische tuin jarenlang goed!

droomtuinieren deel 19: elfenbankjes

Tue, 09 Sep 2025 15:11:49 GMT

Vandaag kreeg ik hulp van de dierbare vriend… mét bosmaaier, kettingzagen en ander oplaadbaar elektrisch geweld. En het to-dolijstje telt meteen heel wat afgevinkte projecten: beukenhaagstaken eraf, meerdere stronken en ongewenst struikgewas weg, meerdere planten helemaal uitgegraven, de paadjes schoon en het allerbelangrijkste: de toekomstige kruidentuin leeg. Dat is al een cadeautje op zich, wat een verschil… Alleen de wilgen zullen nog worden omgehakt, en de wortelkluiten uitgegraven van wat ooit het taxusbosje was. Naast de nodige stenen en plastic troepjes ook nog een magische vondst, onder een hele berg warrige braam en ander takkenspul: een meter hoge stronk vol elfenbankjes. Die werd zorgvuldig vrijgemaakt en mag natuurlijk blijven pronken. En naast de kruidentuin ontstond een zonnig hoekje voor bessenstruiken, het eerste begin van de ‘vogelhaag’ is gemaakt en de betonijzermat staat op zijn plaats. Wat een dag!

droomtuinieren deel 18: het vogelrustgebied is zone vijf

Sun, 07 Sep 2025 15:03:35 GMT

Mijn tuin grenst, zonder hek of schutting, met de achterkant aan het vogelrustgebiedje: een schuin toelopende strook grond aan de sloot waar geen wandelaars mogen. Het huisje staat een meter van de achtergrens en eerst was alles tot aan het raam dichtgegroeid. Ik heb het vrijgemaakt en wil daar verder niets mee doen: ik hoop later de vogels te kunnen observeren vanuit het huisje.

Vanuit de permacultuur gedacht is het vogelrustgebied een perfecte ‘zone 5’: een stuk waar de natuur zijn gang mag gaan. Je zaait, snoeit of oogst er niets, alles is voor de vogels, insecten en andere dieren. Daarmee trek je die aan, en dat werkt door op de rest van je tuin, bijvoorbeeld in de bestuiving (zoals door insecten) en plaagbestrijding (zoals slakken-etende vogels). Minstens 10% van je tuinoppervlak hoort zone 5 te zijn wil je die voordelen echt benutten, en het is best lastig om bij het ontwerpen zo’n flink stuk ‘op te offeren’. Omdenken. Behalve bij deze tuin… hier zit een grote zone 5 pal tegen mijn tuin aan: het vogelgebied. Ik ben er zo blij mee dat ik ook naast het huisje de meter blijf respecteren en vogelvriendelijk hou. Geen gereedschapsberging, tegels of looproute. Ik bedenk dat ik lage bessen op de grens kan planten, of ander vogellekkers… of misschien een hazelnoot, waarbij ik alleen maar van de voorkant oogst?

droomtuinieren deel 17: de eerste vijgenoogst

Tue, 02 Sep 2025 14:57:59 GMT

Ik had twee vijgen die op rijpen stonden, en nu nog maar één… Paarser en paarser werden ze, gingen steeds meer hangen. Voelen kon ik niet want ze hingen echt te hoog. Nu is de grootste verdwenen. Ik zoek op de grond tussen snoeiafval en ander mulch, maar vind ‘m niet. Dan haal ik de hark en het lukt om de slappe tak van de tweede vijg zover naar beneden te buigen dat ik kan plukken. En nu ligt mijn allereerste vijg uit eigen tuin in de voedseldroger: rijkdom!

Vandaag wil ik afmaken wat eerder niet lukte door de warmte: ik sjouw grote gesnoeide takken weg. Ik maak drie takkenstapels en begin weer paadjes te herkennen. Overmorgen de rest: dan zal ik ook achter het huisje de takken weghalen. Verder schroef ik een mooi geroeste betonijzermat los van de verrotte, omgevallen paal aan de linkertuingrens. En sjouw de mat vervolgens in drie (!) keer naar de rechterkant (want zwaaaaaaar). Eigenlijk moet hij nog een stukje, om daar tegen de lage schutting geschroefd het uitzicht op de schuur van de buren letterlijk te gaan verbloemen met klimroos en blauwe regen…

Morgen weer een dag!

droomtuinieren deel 16: van mehdag tot meters maken

Fri, 29 Aug 2025 14:52:24 GMT

Twee dagen achter elkaar gesnoeid, en zo langzamerhand begin ik er doorheen te komen. Ik wil alle takken vanuit de paadjes en het middenstuk op een leeg stuk naast het huisje stapelen. Ook al was ik van plan ze overal te laten liggen tot ik de takkenril ermee kon opbouwen (want geen zin in dubbel werk), nu verlang ik er te veel naar de bemoste paadjes weer te zien.

De volgende dag fiets ik naar de tuin en doe niets anders dan zitten, lezen, rondkijken en niet beginnen. En dan weer opstaan en een beetje sullig naar huis: van stapelen komt niks, echt te warm, zelfs in de schaduw. Meh.

Maar eenmaal thuis belt een vriend en maakt me blij door een dagje ‘helpen in de tuin’ aan te bieden. En wat hij aan gereedschap mee zal brengen? Uh… heb je een heggenschaar? En een takkenzaag? Die heeft hij. En zelfs gemotoriseerd, en nog oplaadbaar ook (ik heb natuurlijk geen elektra daar). Hoe geweldig dat dit soort dingen zo uitbalanceren, na een meh-dag. Die staken eraf van de beukenhaag! En misschien kunnen we zelfs de taxus- en vuurdoornwortels eruit halen!

droomtuinieren deel 15: zondagskind

Sun, 24 Aug 2025 22:50:07 GMT

Vandaag snoei ik padzijde van de ligusterhaag. Er groeit van alles doorheen waarvan ik een deel voorlopig laat zitten, maar het geheel is weer wat strakker en lager. Aan de voorkant althans… ik besluit dat het middenstuk van de haag aan de tuinkant mag uitgroeien in de breedte, tot aan de beukenhaag die erachter mijn aanstaande kruidentuin omsluit. Wanneer liguster en beuk elkaar al groeiend raken, ontstaat daar een vogelparadijsje. Onbegaanbaar dus heerlijk om te nestelen, en vol met de onopvallende ligusterbesjes als wintervoedsel. Om van de net zo onopvallende lentebloesem maar te zwijgen waar het altijd zindert van de insecten: zo fijn als een liguster mag uitgroeien! Wel jammer dat ik de beukenhaag daar al heb gesnoeid, maar dan duurt het maar wat langer. Dit is stap-voor-stap, al observerend ontwerpen.

Ik haal een kruiwagen en breng al het ligustersnoeisel naar de gezamenlijke compostplek. Maak kennis met nog twee tuin-overburen, raak met iemand in gesprek over middeleeuwse geschriften en geef een interviewtje voor een stukje in het volkstuinblad. En eenmaal weer in stilte op m’n stoeltje gooi ik mijn hoofd in mijn nek en kijk naar boven: van een stukje van de reuze-eik in de buurtuin, de bamboe, de vijg en daarachter krulwilg naar de strakblauwe lucht. Ademloos mooi. Ik ben een zondagskind.

droomtuinieren deel 14: van hemelwater tot keienrandjes

Thu, 21 Aug 2025 14:35:52 GMT

Bijpraten met koffie met bevriende vakman, die het dak voor me gaat aanpakken. Mét dakgoten. De regentonnen zijn allang bezorgd, mijn badkamer staat ermee vol, wachtend op vervoer, als ik me realiseer dat de duo-vulautomaten ervoor nog niet zijn bezorgd. Die had ik ergens anders besteld, ik gooi er meteen een mailtje uit. Het dak krijgt aan elke kant een goot met regenpijp en twee regentonnen (dus vier in totaal). De vulautomaten gaan zorgen dat de regen via de regenpijp verder loopt wanneer de bijbehorende twee regentonnen gevuld zijn. Hoewel de regenpijp verder loopt, is er natuurlijk geen riolering, maar ik ben van plan om de regenpijp onderaan te laten uitkomen op een grondgoot van oude dakpannen en zo verder over de tuin te verdelen, net als in de tuin achter mijn woonhuis. Natuurlijk gebeurt dat alleen als het flink regent, dus dan lijkt de behoefte aan nog meer water klein bij de meeste planten… maar onder het bladerdek van veel bomen en dichte struiken is het toch welkom (en een stuk beter dan overlopende regentonnen die tegen de gevel plenzen). Zo ontstaat er naast de dakpannengoot vanzelf een vochtiger microklimaatje, waar weer andere plantjes baat bij hebben. Biodiversiteit!

In de tuin zet ik de keienrandjes op de foto, achtergelaten door de vorige tuineigenaar. Wat een sprookjestuin is het toch…

droomtuinieren deel 13: van passiebloem tot vogelnestje

Sun, 17 Aug 2025 14:25:05 GMT

Wel vier aardige tuinburen op bezoek vandaag: kennismaken en de tuin bekijken. Ik ben er al achter bij wie ik moet zijn voor kennis over het zonnepaneeltje dat ik wil aanschaffen (voor licht in de winter straks), en hoe ik aanvraag dat ik een paar bomen wil kappen (die – te hoog – voor nogal wat schaduw zorgen). Ik wil ook graag een takkenril maken tussen mijn tuin en de gemeenschappelijke tuin ernaast, fijn om al mijn snoeiafval in kwijt te kunnen en nog fijner voor nestelende vogeltjes en kriebelende kruipers die ook een plekje zoeken. Een bestuurslid vertelt me dat dat heel goed samen met de werkgroep Natuurlijk Tuinieren kan worden aangelegd, en ik besluit er een voorstel voor te schrijven. Iemand geeft me een passiebloem en vraagt of ze een stek ervan zal oppotten (graag!) – en ik leer dat de gedroogde bloemen heerlijk zijn in de slaapthee. Weer een ander belooft me een blik op oude foto’s van hoe mijn tuin vroeger was en vertelt dat ik ontzettend veel vogels zal gaan zien, vooral tussen vijf en acht uur ‘s avonds. Op dat moment dient zich meteen ter illustratie een roodborstje aan, die rustig op een paar meter van ons gepraat de appeltjes in de boom verkent. Oh en ik leer wanneer vijgen rijp zijn – nooit eerder had ik een vijgenboom. En dat er als je de rijpe plukt altijd ineens een paar anderen groter groeien en rijpen.

Tijdens het snoeien vandaag ontdekt ik een verlaten vogelnestje laag in de vork van de appelboom, goed verstopt tussen de dode twijgen. Even heel goed kijken op de foto, tot je de boom kunt onderscheiden van de achtergrond – dan zie je ook het nestje ineens! En ik worstel weer een stukje verder met de venijnige vuurdoorn en trap op een doorn die dwars door mijn laars gaat (foei met je gesnoei ook!).

’t Is een beetje op voor vandaag geloof ik, en als dan ook nog de eerste spetters dreigen stap ik op de fiets (dubbeljammer dat die regen niet doorzet). Mopperdemopper… tot ik langs een tuinbuur op het pad fiets, die me een bak vol bramen geeft van haar overvloedige oogst. Timing!

droomtuinieren deel 12: van meewerkdag tot mos

Thu, 14 Aug 2025 14:21:06 GMT

Het is weer meewerkdag: een keer per maand anderhalf uur samenwerken aan algemene tuinklussen op het volkstuincomplex. Niet te geloven dat het pas een maand geleden is dat ik voorlopig nog geen tuin dacht te hebben…
Ik leer weer nieuwe namen en gezichten kennen terwijl we het houtsnipperpad achterlangs opschonen en de nodige pispotjesslingers uit de hagen trekken. Een van de buren weet te vertellen dat mijn mispel-magnolia een… magnolia is. Van een ander krijg ik een compliment over hoeveel ik al heb weten weg te snoeien uit mijn oerwoud. En na het werk bij de koffie deelt iemand van de wildplukgroep zelfgebakken cake-met-moerasspirea uit, en die is nog lekker ook: een geslaagde ochtend.
Eenmaal op mijn eigen tuin, op mijn rieten stoeltje naast de nieuwe zinken vuilnisbak als tafeltje, is er weer tijd om te observeren. Ik snoei vandaag heel rustig aan, zo links en rechts waar mijn oog op valt. Vooral vormsnoei, bij de sering, meidoorn, hortensia en roos. Haal nog meer hertshooi weg. Mijmer een beetje over de o zo prachtige bemoste dakpannen. Die zouden moeten worden schoongemaakt omdat ze voor lekkage kunnen zorgen… en toch twijfel ik. Zulke oude pannen zijn niet altijd gebaat bij een schoonmaakbeurt en het dak lekt op dit moment niet. Natuurlijk krijgt het plattere topgedeelte nieuwe beplating en epdm-folie, maar zou ik het wagen de rest zo sprookjesachtig te laten zolang er niks lekt? Mens wat hou ik toch van mos!

droomtuinieren deel 11: ontdekken met je voeten

Tue, 12 Aug 2025 14:15:02 GMT

Vandaag na vier dagen andere afspraken eindelijk tijd voor de tuin, en nou lijkt het de hele dag te gaan regenen… Maar de dagen erop óók, dus dat schiet niet op. En er waaien de laatste tijd zo vaak voorspelde buien over dat ik gewoon ga zodra ik wakker ben en het droog is. Het is een beetje grauw als ik aankom, maar ik eet bramen en wie doet me wat? En ja, na een uurtje snoeien en anderhalve druppel regen trekt het open en zie ik zowaar weer blauwe hemel, en de grijze wolken die door de wind weg worden geblazen. Ik snoei de binnenkant van de beukenhaag, en haal ook de hoogte eraf, Van drie tot vier meter naar vrouwshoog, zo kan de appelboom mooi zijn takken uitstrekken en komt er licht in de aanstaande kruidentuin, nu nog vol met brandnetel en wilde bloemen. Het taxusbosje verdwijnt in zijn geheel: ik hou niet van het begraafplaatseffect. Overal kom ik bramen tegen, diep donkerpaars zoet. En zulk mooi mos op alle randjes! Mijn voeten ontdekken meer structuren in de tuin, richeltjes, borderrandjes, alles met mos bedekt onder een laag bladeren en takken. Naast de appelboom zie ik ineens een magnolia – of is het een mispel? Mijn plantenapp komt er niet uit. Van de eerste kun je heerlijke siroop maken en ik schat hem ook in als perfect in mijn bloesemtheemengsel, van de tweede een lekker likeurtje dus allebei goed. In plaats van het taxusbosje komen er in elk geval een leipeer en mijn tanend abrikozenboompje dat thuis echt geen zon genoeg krijgt. Toekomstmuziek…

Het is een bijzonder gezicht nu: ik werk alleen met snoeischaar en laat dikkere stammetjes staan, van alle zijtakken ontdaan. Zo kan later alles in een keer met de boomzaag weggehaald worden. Het betekent nu wel dat er boven het weelderige groen ineens een bos van rare staken ontstaat. Maar natuurlijk ook licht, licht, licht in de tuin!

droomtuinieren deel 10: van vuilnisbak tot vuurdoorn

Sun, 10 Aug 2025 14:08:04 GMT

Vandaag eerst op jacht naar hoge laarzen om beter door de brandnetels en bramen te kunnen waden tijdens het snoeien. Helaas uitverkocht dus toch maar online besteld, en voor vandaag truttig sokken aan in mijn zomerschoenen. Eenmaal online oriënteer ik me meteen op regentonnen, vind een koopje van 15 euro per stuk en bestel er drie tegelijk – met de ene die er al staat kan ik straks ruim 800 liter verzamelen met beide dakgoten (althans, als die gemonteerd zijn ��).

Onderweg naar de tuin vind ik een oude zinken vuilnisbak naast de ondergrondse afvalcontainer: geluk op mijn pad en hij past achterop de fiets! Op de tuin schuif ik stoeltjes naar buiten en ga even alles rustig bekijken. Vervolgens maak ik met mijn snoeischaar een rondje om het huisje en echt, het is een doornroosjesbos, ik verlang naar een zwaard! Maar het lukt, braam, hulst, spirea, sneeuwbes en zaailingen van es en esdoorn wijken en ook hier ontstaat een pad. Op twee meter voor het eind ben ik doodop, maar het is mijn eer te na om nu te stoppen. Ik strompel meer dan ik loop, terug naar mijn stoel.

Ik moet niks, bekijk per moment waar ik zin in heb. Zitten? Naar huis? Thee? Verder werken? Dat laatste is te leuk wanneer ik eenmaal weer op adem ben. Maar na de pauze een kleine ramp: ik vermoord mijn druif, die zijn kleine trossen naast de deur laat hangen, omdat ik te laat zie dat zijn wortels van drie meter verderop komen – tussen de wilde bramen die ik doorsnijd, aaaaargh ☹. Ik laat de wortels natuurlijk in de grond, dan kan hij weer uitgroeien (dus niet echt vermoord maar wel heel stom behandeld in mijn rigoureuze snoeiwerk). Daarna maak ik korte metten met een reusachtig exemplaar van de in mijn ogen lelijkste tuinplant ooit (vuurdoorn) en ontdek alweer cadeautjes: een amberboom (zulk mooi blad voor het botanisch printen) en een roos. Ook een esdoorn die volgens mijn determineer-app een suikeresdoorn is… de Ma Ingalls in me ziet meteen maple syrup maken voor zich, dat zou wel een heel bijzonder cadeautje zijn. Maar hoewel de suikeresdoorn het wel kan doen in ons gebied is hij ook best zeldzaam, dus ik ga er maar vanuit dat het een van de talloze andere esdoornsoorten is ��. Een meisje mag altijd dromen toch?

droomtuinieren deel 9: ontdekken en ontmoeten

Mon, 04 Aug 2025 14:08:14 GMT

Eerste echte werkdag op de droomtuin. Een lieve vriendin met busje brengt me met fiets en al (voor de terugweg), twee makkelijke rieten stoelen voor het uitpuffen tussendoor en nog wat kleiner spul. Ik ga een uur of drie al snoeiend op ontdekkingsreis, langs de grenzen van mijn tuin: beukenhaag (mooi maar veel te hoog en breed), liguster (zo fijn voor insecten en vogels – én wintergroen), en braam (mmm!) kregen wat meer vorm. Van hulst, bamboe, taxus, hertshooi en vlinderstruik landt het meeste op de aarde als mulch… van sommige hiervan zelfs de hele plant want simpelweg te veel of gewoon bleh ��. Hoera, er is weer een paadje! Ik maak kennis met een aardige buurman (handje over de heg), en heb een gesprekje met de boomexpert van het volkstuincomplex over het knotten of rooien van de krulwilgen die veel te hoog zijn doorgeschoten voor het tuintje. Dat gebeurt er nou wanneer je een paastak in de grond steekt en verder niet meer oplet :D. Een van de bestuursleden komt een kopietje van oude tekeningen van het huisje brengen, waarop het dak nog puntig is. En ik ontdekte de leukste cadeautjes: een sering (nu tot volgend jaar wachten welke kleur die zal hebben maar voor de lekkere siroop die ik ervan ga maken is alles goed) en een meidoorn – zowel bloesem als bessen zijn geneeskrachtig en fijn in de thee (let op: de pitten van de bessen zijn giftig). En de jonge blaadjes zijn lekker in de sla. Elke dag vijf blaadjes is supergezond, en dat mag natuurlijk ook al tuinierend zijn, wie heeft zin om te wachten op sla…

droomtuinieren deel 8: gelukt geluk

Mon, 04 Aug 2025 13:55:05 GMT

De droomtuin is officieel van mij! Handtekeningen gezet, sleutel in ontvangst genomen en voor het allereerst helemaal in mijn uppie binnen gezeten en de sfeer op me in laten werken. Het voelt zo vertrouwd hier.

Ik ontdek achtergelaten tuingereedschap op het zoldertje, en een tafeltje. Meet een paar dingen op, en ga naar buiten. Ik eet mijn eerste oogst: drie grote bramen, en tel kleine groene appeltjes. De vijgenboom naast het huisje draagt niet veel, maar de vijgen zijn wel enorm groot – net als de vijgenbladeren, goed voor de meest preutse Adams en Eva’s. En daarnaast natuurlijk heerlijk om te drogen voor in kruidenthee ��. De zomeravond om me heen ademt rust en vogelgefluit.

Wat een geluk!

droomtuinieren deel 7: groen licht

Fri, 01 Aug 2025 13:47:47 GMT

Leve de petemoeien én petepaaien van de droomtuin: we hebben groen licht want genoeg budget voor de start én de dakreparatie! Ik mail het door aan het tuinbestuurslid dat mij twee weken ervoor overhaalde toch even die tuin te bekijken en die lijkt al bijna zo blij als ikzelf - vooral omdat ik het huisje wil opknappen, en niet slopen.

Ha, geen denken aan slopen! We gaan er liters liefde in gieten!

droomtuinieren deel 6: inspectie

Tue, 29 Jul 2025 06:29:21 GMT

Voordat er ook maar iets besloten kan worden: inspectie door twee vakmensen die ook nog eens het bijzondere van dat huisje kunnen zien en door de jarenlange verwaarlozing heen kijken. En kijk… het lekke pannendak (want vochtplekken tegen het beschot) blijkt niet lek. Wel aan een flinke aanpak toe omdat het mos tussen de pannen doorgroeit (hoe lief!) en het stuk met zeil echt alleen maar voor tijdelijk zou moeten zijn… maar rot is het niet echt. En ze zijn eigenlijk net zo enthousiast als ik. Hoe fijn op één lijn! Vlak erna meldt zich nog een mogelijke petemoei die mee wil crowdfunden en dan lijkt het er toch op dat het kan gaan lukken?

droomtuinieren deel 5: petemoei

Sat, 26 Jul 2025 06:09:49 GMT

Ik ben een privé-crowdfunding begonnen. Zo heb ik zes jaar geleden ook de start gemaakt met mijn winkeltje bij Pluk Den Haag. Ik noemde ze de petemoeien-van-de-winkel, die hun spaargeld voor een paar jaar aan mij wilden uitlenen. Daarmee kon ik de eerste voorraad inkopen waardoor het winkeltje meteen lekker vol en aantrekkelijk werd – en de klanten vanaf het eerste moment zoveel leuks zagen dat ze er later voor terugkwamen. Zo kon ik een fijne klantenkring opbouwen. Ik ben en blijf die petemoeien zo dankbaar! Maar als het toen lukte… dan misschien

nu ook? Ik deel mijn verhaal met een van de petemoeien van het eerste uur – en die kan helaas deze keer niet meedoen. Ai. Hoezeer ik er ook open in dacht te staan: dit valt tegen en had ik dus blijkbaar niet verwacht. Ik durf ineens een tweede niet meer zo makkelijk te vragen. Maar het blijft een goed idee, toch? Mijn hart zit vol enthousiasme in de droomtuin, en mijn hoofd werkt als de saboteur die alles de grond in stampt. Gelukkig spreekt dat hart als ik op de koffie bij een vriendin vertel over mijn droomtuin met het romantische huisje, en mijn crowdfundingplannetje. Mijn saboterende hoofd schat haar niet in als aanstaande petemoei en dat maakt dat ik vrijuit deel zonder dat mijn faalangst zich roert. En dan vertelt ze me dat dit een geweldig plan is dat steun

verdient, dat ze heel erg graag petemoei wil worden, en of ik kan vertellen hoe dat werkt?

De volgende ochtend zegt ze een genereus bedrag toe en draagt zelfs nóg een kandidaat voor. Ik heb mijn zelfvertrouwen terug en schrijf een brief uit mijn hart, die ik aan een aantal vrienden stuur. Dezelfde avond appt een van hen om mijn rekeningnummer en binnen een week heb ik niet alleen zes positieve reacties, maar ook nog een oud-cursist in de winkel die min of meer toevallig het verhaal hoort en me de volgende ochtend belt om ook mee te doen.

Ik voel me gedragen.

droomtuinieren deel 4: wat te doen?

Thu, 24 Jul 2025 05:53:47 GMT

Ik krijg dat huisje op de droomtuin niet meer uit mijn hoofd. En dat aanpakken is zo enorm haalbaar want het hoeft allemaal niet meteen. Ik hou mijn hele leven al van verbouwingen en verhuizingen, het traject ís het project om van te genieten, het is als het effe kan een dynamisch ding dat jaren mag duren. Veel van de materialen en aanplant voor huis en tuin heb ik al, mag van grofvuil komen of kan ik zelf stekken. Ook dat is geen probleem dus.

Maar er moet veel gebeuren dat wél geld kost, zoals een dakreparatie – en dat geld heb ik nu niet, net zo min als de

overnamekosten en het gewone werk zoals grondhuur en verzekering. Wanneer ik dat allemaal wél heb, is deze tuin natuurlijk al weg…

En eigenlijk vind ik alle andere tuinen en de bijbehorende huisjes nu echt helemaal niet zo leuk meer.

droomtuinieren deel 3: alles

Wed, 23 Jul 2025 05:31:22 GMT

Misschien blijft het ook wel bij dromen, maar de tuin die mijn droomtuin zou kunnen worden heeft alles: genoeg zon voor mijn wensen én het leukste huisje dat je je kunt voorstellen. Een stenen kaboutercottage met boerderijdeur, roederaampjes en lek pannendak. Net wat groter dan het standaard tuinhuis (want zo oud dat het volkstuincomplex er eigenlijk ooit omheen is gebouwd). En het grootste pluspunt: helemaal leeg van binnen. Geen kast, geen keukenblokje, geen licht, geen vloer (en zelfs een raam zonder glas). Wie mij kent, weet hoeveel energie ik haal uit ontwerpen en verbouwen, inrichten, opknappen en decoreren: dus ook dit is weer een super-inspirerend project! De tuin heeft naast een appelboom een soort doorgeschoten doornroosjesbos waardoor het huisje vanaf het pad niet eens zichtbaar is. Kan het heerlijker? En ik snap het dat veel mensen al helemaal moe worden van het

idee alleen - maar zo’n verwaarloosde tuin vind ik, net als een leeg huisje, helemaal geweldig om aan te pakken. Alle vrijheid en ruimte voor eigen ontwerpen.

Op weg naar huis fiets ik met mondhoeken die niet meer naar beneden willen.

droomtuinieren deel 2: verliefd

Sun, 20 Jul 2025 04:49:03 GMT

Ondertussen leer ik het volkstuincomplex kennen, krijg een rondleiding en ontdek dwarsverbanden en bekenden – en nog

meer leuke mensen die eerder al fermentatieworkshops bij me volgden. Klein wereldje… maar misschien ook logisch, gezien het ecologische karakter van dit complex.Maar als er meerdere tuinen beschikbaar komen, en tegelijk meerdere inschrijvers niet komen opdagen tijdens de informatieochtend, blijk ik ineens bovenaan de wachtlijst te staan.

Oef, dat is niet de bedoeling. Ik geef mijn beurt door aan de nummer 2. En ik wil de tuinen liever ook niet zien, stel je voor dat er een hele leuke is (ik fantaseer over een cottage tussen de bloemen :D).

Een week later ga ik helpen met algemeen tuinonderhoud bij de (voor leden verplichte) meewerkochtenden. Lijkt me een goeie manier om andere tuinders daar alvast te leren kennen. Maar ja… dan blijkt er een tuin beschikbaar te zijn voor een lagere overnameprijs wegens achterstallig onderhoud. En toch wil niemand ‘m. En ik neem er ondanks al mijn goeie voornemens toch een kijkje en dat zet de boel ineens op z’n kop: op slag verliefd.

droomtuinieren deel 1: hoe het begon

Thu, 17 Jul 2025 18:54:59 GMT

Al langer wil ik een zonnetuin voor mijn Hemel en Aardewerk realiseren. De tuin bij mijn atelier/winkel/huis is heerlijk maar te schaduwrijk voor flinke oogst, en ik wil vooral meer kruiden en fruit kunnen kweken voor mijn inmaak, kruidenpreparaten, theemelanges en conserveringsworkshops. Oh en ik wil rabarber. En asperges. Bottelrozen en seringen. Ik wil zoveel dat net even meer zon nodig heeft.

Tegelijk wil ik een tuin waarmee ik (als ik echt oud zal zijn) in beweging blijf, en kan genieten van vrienden om me heen op

een heerlijke plek. Mijn eigen Blue Zone. En sinds ik ontdekte dat (hoe leuk!) mijn gezondheid er alleen maar op vooruit gaat

wanneer ik zoveel mogelijk tuinier, wil ik me inschrijven voor een volkstuin – althans voor de wachtlijst die soms jaren lang is. En dan heb je nog mazzel, want van alle volkstuincomplexen in Den Haag zijn er maar drie met een open wachtlijst. Bij de rest is de wachtlijst al zo lang dat je niet eens meer kúnt inschrijven… Gelukkig is een van die drie redelijk bij mij in de buurt, en is dat precies het complex dat me het meest aanspreekt vanwege de aandacht voor natuurlijk tuinieren: daar schrijf ik me dus in. De jarenlange wachtlijst is prima, vanwege mijn plan om pas over minstens een jaar met een volkstuin te beginnen. Dan krijg ik immers AOW, dat basisinkomen wat me naast mijn ondernemerschap meer financiële ruimte zal geven. Ik wacht wel!